Linear Functions
Tanım
Eğim sabit hızdır, y-kesim başlangıç değeridir.
Linear function (doğrusal fonksiyon), grafiği düz bir doğru olan fonksiyondur. Standart formu y = mx + b (slope-intercept) şeklindedir. Burada m eğim (slope), b ise y-kesim (y-intercept).
SAT'te doğrusal fonksiyon soruları üç biçimde gelir:
- Cebirsel: denklem veya iki nokta verilir, eğim/kesim sorulur.
- Grafiksel: grafik gösterilir, denklem veya nokta sorulur.
- Modelleme: gerçek bir durum verilir (örnek: bir aracın yakıt tüketimi), denklem kurulması istenir.
Tek sınavda 3-5 soru görürsün. Konu temel ama tuzaklar çoktur. Eğim formülünü doğru uygulamak ve m ile b'nin gerçek dünya anlamını bilmek kritik.
Üç Temel Form
Doğrusal denklemler farklı biçimlerde gelebilir. Hepsini birbirine dönüştürebilmen gerekir.
5 Adımlı Strateji
Doğru fonksiyon türünü tespit et, sonra ilgili formülü uygula.
- Soruda ne istendiğini belirle. Eğim mi, kesim mi, denklem mi, belirli bir x veya y değeri mi? Sorudaki tek isteği daire içine al.
- Verilenleri yaz. İki nokta verildi mi, eğim verildi mi, denklem hangi formda? Karışıklığı önlemek için kenara yaz.
- İki nokta varsa eğimi hesapla. m = (y₂ − y₁) / (x₂ − x₁). Sıralamayı tutarlı tut: x₁'in karşılığı y₁, x₂'nin karşılığı y₂.
- y-kesim için x = 0 koy. Denklem y = mx + b ise, x = 0 koyduğunda y = b. Grafik y-eksenini kestiği nokta.
- Modelleme sorularında m ve b'nin anlamını çıkar. Örnek: P = 50 + 8t denkleminde 50 başlangıç fiyatı, 8 ise t başına artış oranı.
3 Tipik Tuzak
Yanlış cevapların üç ana kalıbı vardır.
Eğim Formülünde Sıralama
Paydada x sıralamasını payda da y sıralamasından farklı yapmak. İşaret tersine döner.
Standard Formdan Eğim Okuma
Ax + By = C formunda x'in katsayısını eğim sanmak. Doğru formül: m = −A/B.
Modellemede m/b Karıştırma
m birim başına değişim, b başlangıç değeri. Yer değiştirirse anlam ters döner.
Örnek 1 · İki Noktadan Denklem
Bir doğru (2, 5) ve (6, 13) noktalarından geçmektedir. Bu doğrunun y-kesimi (y-intercept) kaçtır?
- A) −1
- B) 1
- C) 3
- D) 5
Adım 1. Eğim formülü: m = (13 − 5) / (6 − 2) = 8/4 = 2.
Adım 2. y = 2x + b. Bilinen bir noktayı yerine koy. (2, 5) kullan: 5 = 2(2) + b → 5 = 4 + b → b = 1.
Adım 3. y-kesim b = 1. Doğru cevap B.
Kontrol: y = 2x + 1 denkleminde x = 6 → y = 13. Eşleşiyor.
Kısa yol: y-kesim için x = 0 olan noktaya gitmek gerekir. (2, 5)'ten geriye 2 adım git: x değişimi −2, y değişimi −2(2) = −4. Yeni nokta (0, 1). y-kesim 1.
| slope | eğim |
| y-intercept | y-kesim (doğrunun y eksenini kestiği nokta) |
| x-intercept | x-kesim (doğrunun x eksenini kestiği nokta) |
| rate of change | değişim oranı (eğimin gerçek anlamı) |
| initial value | başlangıç değeri (y-kesimin gerçek anlamı) |
Örnek 2 · Modelleme
Bir taksi firması her yolculukta 12 TL başlangıç ücreti ve her kilometre için 4 TL ek ücret almaktadır. C, k kilometre giden bir yolculuğun toplam ücretini gösteriyorsa, aşağıdaki denklemlerden hangisi bu ilişkiyi doğru ifade eder?
- A) C = 12k + 4
- B) C = 4k − 12
- C) C = 4k + 12
- D) C = 12 − 4k
Adım 1. Başlangıç ücreti yolculuk başlangıcında ödenir, k=0 olduğunda da geçerlidir. Demek ki b (y-kesim) = 12.
Adım 2. Her ek kilometre 4 TL artırır. Yani km başına 4 TL → m (eğim) = 4.
Adım 3. Genel formül: C = m·k + b → C = 4k + 12. Doğru cevap C.
Kontrol: 5 km için: C = 4(5) + 12 = 32 TL. Mantıklı.
Modelleme kuralı: "Başlangıçta X, her birim için Y artar" → toplam = Y · t + X. Sabit olan b, oran olan m. A şıkkı m ve b'yi yer değiştirmiş (Tuzak 03).
| linear model | doğrusal model |
| flat fee | sabit ücret (b) |
| per-unit cost | birim başına maliyet (m) |
| total cost | toplam maliyet |
| constant of proportionality | orantı sabiti |
Mini Quiz
Hadi Dene
Bir doğrunun denklemi y = −3x + 7'dir. Bu doğrunun (4, p) noktasından geçtiği biliniyorsa, p değeri kaçtır?
- A) 19
- B) −7
- C) −5
- D) 5
Standart formdaki 4x + 2y = 16 doğrusunun eğimi kaçtır?
- A) 4
- B) −2
- C) 2
- D) 8
Bir su deposunda başlangıçta 400 litre su vardır. Her dakika 8 litre su deposundan çıkmaktadır. L, t dakika sonra depodaki su miktarını gösteriyorsa, doğru denklem hangisidir?
- A) L = 400 − 8t
- B) L = 8t − 400
- C) L = 8t + 400
- D) L = 400t − 8
Soru Bankasında Devam Et
Linear Functions konusundaki tüm soruları görmek için soru bankasına git.
Linear Functions Sorularına Git