Extended Essay, aylara yayılan bir süreçtir; ve bu süreci iyi yönetmek, çoğu zaman makalenin kendisi kadar önemlidir. Son haftaya sıkışan bir EE hem kalitesiz olur hem de reflection sürecini zayıflatır. Bu rehberde EE'nin tipik zaman çizelgesini, danışman toplantılarını ve üç aşamalı reflection sürecini (RPF) adım adım ele alıyoruz. Değerlendirmedeki yerini görmek için 5 kriter ve 30 puan rehberimize de bakabilirsiniz.
Genel zaman çizelgesi
Extended Essay tipik olarak Diploma Programı'nın ilk yılının ikinci yarısında başlar ve ikinci yılın ilk aylarında tamamlanır. Okuldan okula küçük farklar olsa da genel akış şöyledir:
| Aşama | Ne yapılır? |
|---|---|
| 1. Yıl – İlkbahar | Ders seçimi, konu belirleme, danışman atanması, ilk kaynak taraması. |
| 1. Yıl – Yaz | Araştırma sorusunun netleşmesi, kaynak toplama, notlar, ilk reflection. |
| 2. Yıl – Sonbahar | Yazım, ilk tam taslak, ara reflection, danışmandan yazılı geri bildirim. |
| 2. Yıl – Kış | Son düzeltmeler, viva voce, reflective statement'ın (RPF) yazılması ve teslim. |
Bu çizelge geneldir; okulunuzun belirlediği iç son tarihler farklılık gösterebilir. Bu nedenle EE koordinatörünüzün paylaştığı takvimi mutlaka takip edin. Sürecin başında konuyu doğru seçmek için ders ve konu seçimi rehberimiz yardımcı olur.
En kritik tavsiye: Erken başlayın. EE'de zamanı iyi yöneten öğrenciler, aynı yetenekteki ama son haftaya sıkışan öğrencilere göre neredeyse her zaman daha yüksek puan alır. Erken başlamak, hem daha iyi araştırma hem de daha içten reflection demektir.
Danışman (supervisor) toplantıları
Danışmanınız, sürecin en değerli destekçisidir; ancak makaleyi sizin adınıza yazmaz. Danışmanın rolü şöyle özetlenebilir:
- Öğrenciye toplam yaklaşık 3-5 saat rehberlik sağlar.
- Araştırma sorusu, yöntem ve akademik dürüstlük konularında yol gösterir.
- Makalenin tam bir taslağına yalnızca bir kez yazılı geri bildirim verir; düzeltme yapmaz, yorumlar.
- Üç zorunlu reflection oturumunu yürütür ve RPF'yi onaylar.
Danışman görüşmelerine hazırlıklı gitmek, sınırlı süreyi verimli kullanmanın anahtarıdır. Her toplantıya somut sorular ve güncel bir ilerleme özetiyle gelin.
Üç aşamalı reflection ve RPF
EE değerlendirmesinin ayrılmaz parçası, süreç boyunca yapılan düşünsel değerlendirmedir. Öğrenci, danışmanıyla üç zorunlu reflection oturumu yapar ve bunlar RPF (Reflection and progress form) ile belgelenir. Yazılı yansıtma, süreç sonunda yazılan tek bir 500 kelimelik reflective statement olarak kaydedilir.
1. İlk reflection (Initial reflection)
Sürecin başında, konu ve araştırma sorusu şekillenirken yapılır. Bu aşamada öğrenci; konusunu neden seçtiğini, ilk araştırma planını, karşılaştığı ilk soruları ve olası zorlukları yansıtır. İyi bir ilk reflection, meraklı ve planlı bir başlangıç gösterir.
2. Ara reflection (Interim reflection)
Araştırmanın ilerlediği, ilk bulguların ve engellerin ortaya çıktığı orta aşamada yapılır. Öğrenci; araştırma sorusunda yaptığı değişiklikleri, denediği yöntemleri, karşılaştığı güçlükleri ve bunları nasıl aştığını yansıtır. Bu, sürecin en "canlı" reflection'ıdır; çünkü gerçek kararların çoğu bu dönemde alınır.
3. Son reflection (Viva voce)
Makale tamamlandıktan sonra danışmanla yapılan kısa kapanış görüşmesidir. Viva voce adı verilen bu görüşmenin üç amacı vardır: çalışmanın gerçekten öğrenciye ait olduğunu doğrulamak, süreci bütün olarak değerlendirmek ve öğrencinin öğrendiklerini yansıtmasına yardımcı olmak. Öğrenci, bu görüşmenin ardından süreç sonunda yazacağı 500 kelimelik reflective statement'ı hazırlar; burada tüm sürecten çıkardığı dersleri ve akademik gelişimini değerlendirir.
RPF neden bu kadar önemli?
Reflective statement, doğrudan Reflection kriteri puanının temelidir; yani 30 puanın 4'ünü doğrudan etkiler. Değerlendiriciler bu yazıda içten, somut ve derinlikli bir yansıma arar. Genel ve yüzeysel ifadeler ("çok şey öğrendim", "zorlandım ama başardım") düşük puan getirir; gerçek kararları ve dönüm noktalarını anlatan yazılar ise yüksek puan alır.
- Süreç boyunca not tutun: Yaşadığınız kararları ve zorlukları anında kaydedin; son ana bıraktığınızda çoğunu unutursunuz.
- Somut olun: "Kaynak bulmakta zorlandım" yerine "hangi kaynağın güvenilmez olduğunu fark edip yöntemimi nasıl değiştirdiğimi" anlatın.
- Gelişimi gösterin: Reflection'lar birlikte okunduğunda bir öğrenme yolculuğu anlatmalıdır.
Zaman yönetimi ipuçları
- Büyük görevi küçük haftalık hedeflere bölün; "EE yaz" yerine "gövdenin ilk alt bölümünü bitir" gibi.
- Kaynakları en baştan düzenli kaydedin; sonradan kaynakça hazırlamak saatler kazandırır.
- İlk tam taslağı, danışman geri bildirimi için son tarihten önce hazır edin.
- Reflection'ları yazımın parçası olarak planlayın; sonradan eklenen bir formalite gibi görmeyin.
Özet
Extended Essay, yaklaşık bir yıla yayılan planlı bir süreçtir: ders/konu seçiminden araştırma sorusuna, yazımdan viva voce'ye kadar her aşamanın kendi zamanı vardır. Danışmanınız size 3-5 saat rehberlik eder, üç zorunlu reflection oturumu yürütür ve bir taslağa bir kez geri bildirim verir. Üç aşamalı reflection süreci (ilk, ara, viva voce) RPF ile belgelenir; yazılı yansıtma süreç sonunda tek bir 500 kelimelik reflective statement olarak yazılır ve doğrudan Reflection kriteri puanını belirler. Erken başlamak, düzenli not tutmak ve içten yansımalar yazmak, hem daha iyi bir makale hem de daha yüksek bir puan getirir. Kesin son tarihler için okulunuzun EE koordinatörünü izleyin.