Extended Essay (EE), seçtiğin bir konuda kendi araştırma sorunu kurup yaklaşık 4.000 kelimelik bağımsız bir akademik makale ürettiğin süreçtir. Bu ücretsiz rehber, yeni EE modelini (ilk sınav Mayıs 2027) baştan sona, 5 değerlendirme kriterine (30 puan) göre açıklar: iyi bir araştırma sorusu nasıl kurulur, makale nasıl yapılandırılır, RPF reflective statement'ta ne yazılır ve English B / Language B öğrencileri hangi yaklaşımı seçer.
EE bir gecede yazılmaz; planlı bir araştırma sürecidir. Tipik akış şöyledir.
Önce güzergâhı seç: tek DP dersine dayanan subject-focused mı, iki dersi birleştiren interdisciplinary mi? Sonra güçlü ve gerçekten merak ettiğin alanı belirle. İlgi, 40 saatlik çalışmanın yakıtıdır.
Odaklı, tartışılabilir ve 4.000 kelimede yanıtlanabilir bir soru kur. En kritik adım budur.
Bir öğretmen süpervizör atanır. İlk reflection oturumunda odağı ve yöntemi konuşursun.
Kaynakları eleştirel oku, not al, kanıt topla. Her kaynağı en baştan künyele.
İlk taslağı yaz; süpervizörden bir kez yazılı geri bildirim alınır. İkinci zorunlu reflection oturumu burada yapılır.
Argümanı netleştir, yapıyı sıkılaştır, kelime sınırına çek, atıfları tamamla.
Süpervizörle 10–15 dakikalık kapanış görüşmesi (üçüncü ve son zorunlu reflection). Süreç sonunda tek bir 500 kelimelik reflective statement yazarsın; Reflection kriteri buradan puanlanır.
Yeni EE modelinde (ilk sınav Mayıs 2027) iki güzergâh vardır: tek bir DP dersine dayanan subject-focused ve iki DP dersini birleştiren interdisciplinary. Eski World Studies EE ayrı bir seçenek olarak kaldırıldı, disiplinler-arası güzergâhın içine alındı. Güzergâhını en baştan seçmek araştırma sorunu ve yöntemini belirler.
Yeni EE modelinde (ilk sınav Mayıs 2027) makale beş kriter üzerinden 30 puanla değerlendirilir. Puanın büyük kısmı analiz, argüman ve tartışmaya ait — yani bulguları yorumlamak ve makaleyi değerlendirmek; sadece bilgi aktarmak değil.
| Kriter | Neyi ölçer? | Puan |
|---|---|---|
| Framework for the essay | Araştırma sorusu, araştırma yöntemleri ve yapısal kurallar makaleye etkili bir çerçeve sağlıyor mu? | 6 |
| Knowledge and understanding | Araştırmada kullanılan konuya hâkimiyet; alanın terminolojisini doğru ve yerinde kullanma. | 6 |
| Analysis and line of argument | Bilgiyi analiz edip tutarlı bir argüman çizgisi kurma. | 6 |
| Discussion and evaluation | Bulguları tartışma ve makaleyi eleştirel biçimde değerlendirme. En ağır kriter. | 8 |
| Reflection | EE öğrenme deneyiminin öğrenci üzerindeki etkisini değerlendirme — RPF reflective statement üzerinden. | 4 |
| Toplam | 30 | |
30 üzerinden aldığın puan bir A–E harf bandına çevrilir (A: excellent … E: elementary). EE ve TOK harf notların birlikte bir matris üzerinden değerlendirilir ve diplomana en fazla 3 bonus puan katar. Uyarı: EE'de E notu almak, diplomayı engelleyen bir başarısızlık koşuludur — bu yüzden hiçbir kriteri boş bırakma.
Zayıf bir soru, iyi yazımla bile kurtarılamaz. Güçlü bir ERQ (Extended-essay Research Question) odaklı, analitik ve sınırlıdır.
1) Odak: Tek bir şeyi mi soruyor, yoksa dağınık mı? · 2) Analitik mi? "Ne kadar / nasıl / hangi ölçüde" gibi tartışma davet ediyor mu? · 3) Kapsam: 4.000 kelimede gerçekten yanıtlanır mı? · 4) Kaynak: Erişebileceğin güvenilir kanıt var mı?
Değerlendiriciye kolay okunan, kuralına uygun bir yapı doğrudan Framework for the essay kriterini besler. Tipik iskelet:
RPF (Reflection and progress form), sürecin senin gözünden kaydıdır. Süpervizörle üç zorunlu reflection oturumu yapılır; yazılı yansıtma ise süreç sonunda tek bir 500 kelimelik reflective statement olarak kaydedilir ve Reflection kriteri tamamen buradan puanlanır. Değerlendirici burada mükemmel sonuç değil, düşünen bir öğrenci arar: hangi kararları neden verdin, nerede tıkandın, nasıl yön değiştirdin.
1) Initial: Konu, araştırma sorusu ve yaklaşım netleşir. 2) Interim: Araştırma ilerlerken karşılaşılan zorluklar, kaynak kararları ve odak değişiklikleri. 3) Final (viva voce): Süpervizörle 10–15 dakikalık kapanış görüşmesi; bütün süreci değerlendirir, dürüstlüğü teyit eder ve öğrenmeyi özetlersin.
Olay anlatma ("kaynak okudum, yazdım"); bunun yerine karar ve gerekçe yaz: "İlk sorum çok genişti; iki kampanyayla sınırlayınca analiz derinleşti." Zorluğu, çözümü ve bundan ne öğrendiğini göster. Kısacık alanı somut, kişisel ve dürüst kullan.
English B'den EE yazıyorsan makale İngilizce yazılır. Yeni EE guide'ında (ilk sınav Mayıs 2027) zorunlu "Category 1/2/3" seçimi kaldırıldı — bunlar artık kutucuk işaretlenen kategori değil, araştırma sorunu şekillendirmek için esnek yaklaşımlar (mercekler). Birini merkeze alabilir, hatta harmanlayabilirsin; önemli olan sorunun net ve analitik olması.
Dilin kendisi ve kullanımı: bir bağlamda dilin nasıl işlediği, retorik, çeviri sorunları, register. Örn. reklam veya siyasi söylemin dili.
Kültürel/toplumsal bir konunun hedef dildeki metinler üzerinden analizi. Örn. medya, kimlik, gelenek, toplumsal değişim. En sık tercih edilen açıdır.
Hedef dilde yazılmış bir veya iki edebi eserin analizi: tema, karakter, anlatı tekniği, dil. Metne yakın okuma gerektirir.
Not: Kültür/toplum ve edebiyat yaklaşımlarında kaynak olarak hedef dilde üretilmiş özgün metinler kullanılır; ödünç çeviriler değil. Yeni guide bu üç odağı zorunlu kategori olarak değil, olası yaklaşımlar olarak sunar.
4.000 kelime az gelir. Soruyu daralt: bir eser, iki kampanya, tek bir dilsel olgu. Dar ve derin, geniş ve yüzeyselden her zaman daha yüksek puan alır.
Kaynakları özetlemek Analysis and line of argument ile Discussion and evaluation kriterlerini boşa harcar. "Ne oluyor" değil "neden / nasıl / hangi ölçüde" sorusunu her paragrafta işle.
Karışık atıf sistemleri ve eksik künyeler hem Framework for the essay puanını düşürür hem akademik dürüstlük riski doğurur. Baştan tek sistem seç, her kaynağı anında kaydet.
Reflection süreç boyunca notlanır; içgörülerini oturumlardan önce biriktir. Süreç sonunda yazacağın 500 kelimelik reflective statement aceleye gelirse sığ kalır ve 4 puanlık Reflection kriterini zayıflatır.
4.000 kelimeyi aşan kısım okunmaz — sonucun veya en güçlü analizin sınırın ötesinde kalabilir. Revizyonda acımasız kısalt.
Sonuç, araştırma sorusuna gövdedeki kanıta dayanarak cevap verir; yeni kanıt veya yeni tartışma yeri değildir.
Üst sınır 4.000 kelimedir ve bu sınırı aşan kısımlar okunmaz. Süreç sonunda yazılan 500 kelimelik reflective statement (RPF) bu sayıya dahil değildir. Başlık sayfası, içindekiler, tablolar, alıntılar ve kaynakça genelde kelime sayısına dahil değildir.
Yeni modelde (ilk sınav Mayıs 2027) beş kriter üzerinden toplam 30 puan: Framework for the essay (6), Knowledge and understanding (6), Analysis and line of argument (6), Discussion and evaluation (8) ve Reflection (4). En ağır kriter Discussion and evaluation'dır. Bu puan bir A–E harf bandına çevrilir.
EE ve TOK'un harf notları birlikte bir matris üzerinden değerlendirilir ve diplomaya en fazla 3 bonus puan katkısı sağlar. EE'de E notu almak diplomayı engelleyen bir başarısızlık koşuludur.
Güçlü olduğun ve gerçekten ilgilendiğin, aldığın derslerden birini seç (subject-focused). İki dersi birleştirmek istersen interdisciplinary güzergâhını değerlendir. İlgi, 40 saate yakın çalışmayı sürdürmenin en gerçekçi yakıtıdır. English B'den yazacaksan makale İngilizce olur; artık zorunlu Category 1/2/3 seçimi yoktur, dil/kültür/edebiyat yaklaşımlarından birini esnek bir mercek olarak kullanırsın.
Süpervizör yön verir, geri bildirim sunar ve süreci izler; ancak makaleyi senin yerine yazmaz. Toplam rehberlik süresi sınırlıdır (genelde birkaç saat) ve ilk taslağa yalnızca bir kez yazılı geri bildirim verilir. Asıl çalışma sana aittir.
Viva voce, süreç sonunda süpervizörle yapılan 10–15 dakikalık kapanış görüşmesidir; üç zorunlu reflection oturumunun sonuncusudur. Doğrudan puanlanmaz ama akademik dürüstlüğü teyit eder, başarı ve zorluklarını değerlendirir ve son reflective statement'ın (RPF) kalitesini besler; bu da Reflection kriteri puanını etkiler.
Konunu daraltmak, argümanı netleştirmek ve IB beklentilerine uygun bir yapı kurmak için derinlemesine yazılara göz at ya da iletişime geç.
Extended Essay Blog Serisi — Ücretsiz İletişime Geç