İngilizcede bazı kelimeler o kadar benzer görünür ya da anlamları o kadar yakındır ki, öğrenciler onları sürekli birbirinin yerine kullanır. Bunlara confusable words (karıştırılan kelimeler) denir. Bu bölüm, en sık karıştırılan çiftleri ve üçlüleri tek tek ele alır: make/do, say/tell, lend/borrow, affect/effect, its/it's, fun/funny ve travel/trip/journey.
Bu kelimeler neden var? Çünkü İngilizce, Türkçenin tek bir kelimeyle ifade ettiği bir kavramı çoğu zaman ince farklarla birden fazla kelimeye bölmüştür. Türkçe "söylemek" der ve geçer; İngilizce ise sözün kendisine odaklanıyorsa say, o sözü bir kişiye aktarıyorsan tell kullanmanı ister. Yani fark, dilin daha ayrıntılı düşünmeni istemesinden doğar.
“Kelimeyi çevirme, işlevini düşün: kim veriyor kim alıyor, yeni bir şey mi üretiliyor, fiil mi isim mi? Doğru soruyu soran öğrenci doğru kelimeyi zaten bulur.
Türkçedeki benzeri
Türkçede de karıştırılan kelimeler vardır: "yalnız/yanlız", "herkes/herkez", "da/de ayrı mı bitişik mi". Ama Türk öğrencinin İngilizcede yaşadığı asıl sorun yazım değil, anlam-eşleştirme sorunudur: bir Türkçe kelime birden çok İngilizce kelimeye karşılık geldiği için beynimiz hangisini seçeceğini bilemez. "Ödünç" kelimesi hem lend (vermek) hem borrow (almak) demektir; "seyahat" hem travel hem trip hem journey olabilir.
Neden zor?
- Bir Türkçe kelime birden çok İngilizce kelimeye bölünür (söylemek → say/tell).
- Ayrım çoğu zaman anlamda değil, dilbilgisinde gizlidir: tell nesne (kişi) ister, say istemez.
- Bazıları neredeyse aynı yazılır/okunur (affect/effect, its/it's) — küçük bir harf anlamı değiştirir.
- Doğru seçim çoğu zaman ezberlenen sabit kalıplara (collocation) bağlıdır: make a mistake doğru, do a mistake yanlış.
- Türkçeden birebir çeviri neredeyse her zaman yanlış kelimeyi seçtirir.
Bakış açısı
Bu bölümü "kural ezberi" gibi değil, "her kelimenin bir işi var" mantığıyla oku. Her çiftin bir ayırıcı sorusu vardır (Kim veriyor kim alıyor? Yeni bir şey mi üretiliyor yoksa iş mi yapılıyor?). Doğru soruyu sorarsan doğru kelime kendiliğinden gelir.
In English some words look so similar or their meanings are so close that learners constantly use one in place of the other. These are called confusable words. This section takes the most frequently confused pairs and triples one by one: make/do, say/tell, lend/borrow, affect/effect, its/it's, fun/funny and travel/trip/journey.
Why do these words exist? Because English has often split a concept that Turkish expresses with a single word into several words with fine differences. Turkish says "söylemek" and that's that; English wants you to use say if you are focusing on the words themselves, and if you are conveying those words to a person, tell. So the difference arises from the language asking you to think in more detail.
“Don't translate the word, think about its function: who is giving and who is receiving, is something new being produced, is it a verb or a noun? A learner who asks the right question already finds the right word.
The equivalent in Turkish
Turkish also has confusable words: "yalnız/yanlız", "herkes/herkez", whether "da/de" is written separately or joined. But the Turkish learner's real problem in English is not spelling, it is a meaning-matching problem: because one Turkish word corresponds to several English words, our brain cannot decide which to choose. The word "ödünç" means both lend (to give) and borrow (to take); "seyahat" can be travel, trip or journey.
Why is it hard?
- One Turkish word splits into several English words (söylemek → say/tell).
- The distinction is often hidden not in meaning but in grammar: tell wants an object (a person), say does not.
- Some are written/pronounced almost the same (affect/effect, its/it's) — one small letter changes the meaning.
- The right choice often depends on memorised fixed patterns (collocation): make a mistake is correct, do a mistake is wrong.
- A word-for-word translation from Turkish almost always makes you pick the wrong word.
Point of view
Read this section not as 'rule memorisation' but with the logic 'every word has a job'. Each pair has a distinguishing question (Who is giving and who is receiving? Is something new being produced, or is a task being done?). If you ask the right question, the right word comes by itself.
Dilbilgisi ayırır
say / tell, lend / borrow — fark anlamda değil, cümledeki dizilişte: tell me ama say to me; veren lend, alan borrow.
Tek harf değiştirir
affect / effect, its / it's — neredeyse aynı yazılır ve okunur; fiil mi isim mi, kesme var mı yok mu diye bakılır.
Anlam nüansı seçer
make / do, fun / funny, travel / trip / journey — üretme mi iş mi, keyif mi gülme mi, genel mi belirli mi?
- make = yeni bir şey üretmek/ortaya çıkarmak (make a cake, make a decision); do = bir işi/görevi gerçekleştirmek (do homework, do the dishes).
- say = söze odaklanır, kişi zorunlu değildir (say something); tell = birine bir şey aktarır, kişi genelde zorunludur (tell me).
- lend = ödünç vermek (sen verirsin); borrow = ödünç almak (sen alırsın).
- affect = etkilemek (fiil, A→Action); effect = etki (isim, E→End result).
- its = onun (iyelik, kesme YOK); it's = it is / it has (kesme VAR).
- fun = eğlence/keyifli (have fun); funny = komik ya da tuhaf.
- travel = seyahat etmek/genel kavram; trip = belirli kısa gezi; journey = bir yerden bir yere uzun yolculuk.
- Çoğu hata Türkçeden birebir çeviriden doğar; kelimeyi çevirme, işlevini düşün.
- Doğru seçim genelde sabit kalıba bağlıdır — kalıpları Eş Dizimler (Collocations) ile birlikte ezberle.
- Şüphedeysen her çiftin ayırıcı sorusunu sor: Kim yapıyor? Kime? Yeni bir şey mi üretiliyor?
Grammar separates them
say / tell, lend / borrow — the difference is not in meaning but in the word order of the sentence: tell me but say to me; the giver lends, the receiver borrows.
One letter changes it
affect / effect, its / it's — written and pronounced almost the same; you check whether it is a verb or a noun, whether there is an apostrophe or not.
Meaning nuance chooses
make / do, fun / funny, travel / trip / journey — produce or do, enjoyment or laughter, general or specific?
- make = to produce/bring about something new (make a cake, make a decision); do = to carry out a job/task (do homework, do the dishes).
- say = focuses on the words, a person is not required (say something); tell = conveys something to a person, a person is usually required (tell me).
- lend = to give on loan (you give); borrow = to take on loan (you take).
- affect = to affect (verb, A→Action); effect = an effect (noun, E→End result).
- its = its (possessive, NO apostrophe); it's = it is / it has (apostrophe YES).
- fun = enjoyment/enjoyable (have fun); funny = amusing or strange.
- travel = to travel/the general concept; trip = a specific short trip; journey = a long journey from one place to another.
- Most mistakes come from a word-for-word translation from Turkish; don't translate the word, think about its function.
- The right choice usually depends on a fixed pattern — memorise the patterns together with Collocations.
- When in doubt, ask each pair's distinguishing question: Who is doing it? To whom? Is something new being produced?
confusable wordskarıştırılan kelimeler
Anlamı ya da yazımı benzediği için sürekli birbirinin yerine yanlış kullanılan kelimeler.
'Say' and 'tell' are classic confusable words. 'Say' ve 'tell' klasik karıştırılan kelimelerdir.
transitive verbgeçişli fiil (nesne alan)
Doğru olmak için bir nesneye ihtiyaç duyan fiil. 'tell' genelde nesne (kişi) ister.
'Tell' is transitive: you must tell SOMEONE. 'Tell' geçişlidir: birine anlatmak zorundasın.
collocationbirlikte kullanılan sabit kalıp
Birlikte doğal görünen kelime eşleşmesi. 'make a mistake' doğru, 'do a mistake' yanlıştır.
'Make a decision' is a fixed collocation. 'Make a decision' sabit bir kalıptır.
noun / verbisim / fiil
Kelimenin cümledeki görevi. 'affect' fiil, 'effect' isimdir; görev farkı seçim yapmanı sağlar.
'Effect' is a noun; 'affect' is a verb. 'Effect' isim, 'affect' fiildir.
contractionkısaltma (büzülme)
İki kelimenin kesme işaretiyle birleşmesi. it's = it is / it has.
'It's' is a contraction of 'it is'. 'It's', 'it is'in kısaltmasıdır.
possessiveiyelik (aitlik)
Sahiplik belirten biçim. 'its' iyelik zamiridir ve kesme işareti ALMAZ.
'Its' shows possession, like 'his' or 'her'. 'Its', 'his/her' gibi iyelik bildirir.
countable / uncountablesayılabilir / sayılamaz
İsmin çoğul olup 'a/an' alıp alamaması. 'trip' sayılabilir (a trip), 'travel' genelde sayılamaz.
'A trip' is countable; 'travel' is usually uncountable. 'A trip' sayılabilir; 'travel' genelde sayılamazdır.
registerdil düzeyi / resmiyet
Bir kelimenin günlük mü yoksa resmî/akademik mi olduğu. 'effect change' resmî, nadir bir fiil kullanımıdır.
'To effect change' is formal register. 'To effect change' resmî dildir.
confusable wordskarıştırılan kelimeler
Words that are constantly used wrongly in place of each other because their meaning or spelling is similar.
'Say' and 'tell' are classic confusable words. 'Say' ve 'tell' klasik karıştırılan kelimelerdir.
transitive verbgeçişli fiil (nesne alan)
A verb that needs an object to be correct. 'tell' usually wants an object (a person).
'Tell' is transitive: you must tell SOMEONE. 'Tell' geçişlidir: birine anlatmak zorundasın.
collocationbirlikte kullanılan sabit kalıp
A word pairing that looks natural together. 'make a mistake' is correct, 'do a mistake' is wrong.
'Make a decision' is a fixed collocation. 'Make a decision' sabit bir kalıptır.
noun / verbisim / fiil
The word's job in the sentence. 'affect' is a verb, 'effect' is a noun; the difference in job lets you make the choice.
'Effect' is a noun; 'affect' is a verb. 'Effect' isim, 'affect' fiildir.
contractionkısaltma (büzülme)
Two words joined with an apostrophe. it's = it is / it has.
'It's' is a contraction of 'it is'. 'It's', 'it is'in kısaltmasıdır.
possessiveiyelik (aitlik)
The form that shows ownership. 'its' is a possessive pronoun and takes NO apostrophe.
'Its' shows possession, like 'his' or 'her'. 'Its', 'his/her' gibi iyelik bildirir.
countable / uncountablesayılabilir / sayılamaz
Whether a noun can be plural and take 'a/an'. 'trip' is countable (a trip), 'travel' is usually uncountable.
'A trip' is countable; 'travel' is usually uncountable. 'A trip' sayılabilir; 'travel' genelde sayılamazdır.
registerdil düzeyi / resmiyet
Whether a word is everyday or formal/academic. 'effect change' is a formal, rare use of the verb.
'To effect change' is formal register. 'To effect change' resmî dildir.
Karıştırılan kelimelerde "yapı" demek, her kelimenin cümlede hangi dizilişle durduğunu bilmek demektir. En kritik yapı farkları say/tell, lend/borrow ve affect/effect arasındadır. Aşağıda her birinin olumlu, olumsuz ve soru kalıplarını görüyorsun.
say vs tell — nesne dizilişi
Formül: say (+ that) + söz | tell + KİŞİ + şey. 'tell' fiilinden hemen sonra kime söylediğin gelir; 'say' fiilinde kişiyi söylemek istersen to eklersin (say to me).
She said (that) she was busy.
Meşgul olduğunu söyledi.
say + söz; kişi yok, doğru.
She told me (that) she was busy.
Bana meşgul olduğunu söyledi.
tell + KİŞİ (me) + söz; doğru.
He didn't say anything.
Hiçbir şey söylemedi.
Olumsuz: didn't + say.
What did he tell you?
Sana ne söyledi/anlattı?
Soru: did + tell + you.
Yanlış She said me that she was busy.
Doğru She told me that she was busy. / She said to me that she was busy.
Bana meşgul olduğunu söyledi.
'say' fiilinden hemen sonra kişi (me) gelemez. Ya 'tell me' dersin ya da 'say TO me'.
lend vs borrow — yön dizilişi
Formül: lend + (kişi) + şey ya da lend + şey + to + kişi (veren taraf) | borrow + şey + from + kişi (alan taraf). Kaynak/hedef edatları farklıdır: lend ile to, borrow ile from.
Can you lend me some money?
Bana biraz para ödünç verir misin?
lend + me + money; sen (karşı taraf) veriyorsun.
Can I borrow some money from you?
Senden biraz para ödünç alabilir miyim?
borrow + money + from you; sen alıyorsun.
I didn't lend him my car.
Arabamı ona ödünç vermedim.
Olumsuz: didn't + lend.
Where did you borrow this book from?
Bu kitabı nereden ödünç aldın?
Soru + from ile kaynak.
Yanlış Can you borrow me your pen?
Doğru Can you lend me your pen?
Kalemini bana ödünç verir misin?
Karşındaki kişi sana VERECEK, o yüzden 'lend'. 'borrow' senin ALMANdır (Can I borrow your pen?).
affect vs effect — sözcük türü dizilişi
Formül: özne + affect (fiil) + nesne | have/the/an + effect (isim) + on + nesne. 'affect' cümlede fiil yerinde, 'effect' isim yerinde (genelde 'the/an' ile) durur.
Stress affects your health.
Stres sağlığını etkiler.
affect = fiil, 'affects' çekimli.
Stress has an effect on your health.
Stresin sağlığına bir etkisi vardır.
effect = isim, 'an effect on' kalıbı.
The rain didn't affect the match.
Yağmur maçı etkilemedi.
Olumsuz: didn't + affect (fiil).
Did the news have any effect on prices?
Haberin fiyatlara bir etkisi oldu mu?
Soru + effect (isim).
Kısa cevaplarda doğru kelime
| Soru | Doğal kısa cevap |
|---|---|
| Can I borrow your pen? | Sure, here you are. (sen lend ediyorsun) |
| Did he say anything? | No, he didn't. / Yes, he said he'd call. |
| Did she tell you? | Yes, she told me everything. |
| Is it its or it's? | If you can say 'it is', use it's. |
Akılda Tutma: affect / effect
Baş harfleri hatırla: Affect = Action (fiil, eylem) → bir şeyi etkiler. Effect = End result (isim, sonuç) → ortaya çıkan etki. Tek cümlelik köprü: "The action (affect) causes an end result (effect)." Ayrıca hatırlatıcı kalıp: RAVEN → Remember: Affect = Verb, Effect = Noun.
Akılda Tutma: its / it's ve lend / borrow
its / it's: Kesme işaretini gördüğünde cümlede 'it is' ya da 'it has' de; anlamlıysa it's, değilse its. Kesme = kayıp harfin yeri, iyelik değil.
lend / borrow: "Borrow = Bana lazım, ben alırım" (ikisi de B); veren tarafta lend. Ya da yön oku: borrow ← (bana doğru gelir, from ile), lend → (benden gider, to ile).
lend / borrow: "Borrow = Bana lazım, ben alırım" (ikisi de B); veren tarafta lend. Ya da yön oku: borrow ← (bana doğru gelir, from ile), lend → (benden gider, to ile).
With confusable words, "structure" means knowing in which word order each word stands in the sentence. The most critical structural differences are between say/tell, lend/borrow and affect/effect. Below you see the affirmative, negative and question patterns of each.
say vs tell — object order
Formula: say (+ that) + words | tell + PERSON + thing. Right after 'tell' comes the person you told; with 'say', if you want to state the person you add to (say to me).
She said (that) she was busy.
Meşgul olduğunu söyledi.
say + words; no person, correct.
She told me (that) she was busy.
Bana meşgul olduğunu söyledi.
tell + PERSON (me) + words; correct.
He didn't say anything.
Hiçbir şey söylemedi.
Negative: didn't + say.
What did he tell you?
Sana ne söyledi/anlattı?
Question: did + tell + you.
Wrong She said me that she was busy.
Correct She told me that she was busy. / She said to me that she was busy.
Bana meşgul olduğunu söyledi.
A person (me) cannot come immediately after 'say'. You either say 'tell me' or 'say TO me'.
lend vs borrow — direction order
Formula: lend + (person) + thing or lend + thing + to + person (the giving party) | borrow + thing + from + person (the receiving party). The source/target prepositions differ: to with lend, from with borrow.
Can you lend me some money?
Bana biraz para ödünç verir misin?
lend + me + money; you (the other party) are giving.
Can I borrow some money from you?
Senden biraz para ödünç alabilir miyim?
borrow + money + from you; you are taking.
I didn't lend him my car.
Arabamı ona ödünç vermedim.
Negative: didn't + lend.
Where did you borrow this book from?
Bu kitabı nereden ödünç aldın?
Question + the source with from.
Wrong Can you borrow me your pen?
Correct Can you lend me your pen?
Kalemini bana ödünç verir misin?
The other person will GIVE to you, so 'lend'. 'borrow' is YOUR taking (Can I borrow your pen?).
affect vs effect — word-class order
Formula: subject + affect (verb) + object | have/the/an + effect (noun) + on + object. 'affect' stands in the verb slot, 'effect' in the noun slot (usually with 'the/an').
Stress affects your health.
Stres sağlığını etkiler.
affect = verb, 'affects' conjugated.
Stress has an effect on your health.
Stresin sağlığına bir etkisi vardır.
effect = noun, the 'an effect on' pattern.
The rain didn't affect the match.
Yağmur maçı etkilemedi.
Negative: didn't + affect (verb).
Did the news have any effect on prices?
Haberin fiyatlara bir etkisi oldu mu?
Question + effect (noun).
The right word in short answers
| Question | Natural short answer |
|---|---|
| Can I borrow your pen? | Sure, here you are. (you are lending) |
| Did he say anything? | No, he didn't. / Yes, he said he'd call. |
| Did she tell you? | Yes, she told me everything. |
| Is it its or it's? | If you can say 'it is', use it's. |
Remember: affect / effect
Remember the first letters: Affect = Action (verb) → it affects something. Effect = End result (noun) → the effect that appears. A one-sentence bridge: "The action (affect) causes an end result (effect)." Also a reminder pattern: RAVEN → Remember: Affect = Verb, Effect = Noun.
Remember: its / it's and lend / borrow
its / it's: When you see the apostrophe, say 'it is' or 'it has' in the sentence; if it makes sense, use it's, if not, its. The apostrophe = the place of a missing letter, not possession.
lend / borrow: "Borrow = Bring to me, I take it" (borrow starts with B); the giver uses lend. Or a direction arrow: borrow ← (comes toward me, with from), lend → (goes from me, with to).
lend / borrow: "Borrow = Bring to me, I take it" (borrow starts with B); the giver uses lend. Or a direction arrow: borrow ← (comes toward me, with from), lend → (goes from me, with to).
Çoğu karıştırılan kelimede telaffuz sorunu yoktur; ama affect/effect günlük konuşmada neredeyse aynı duyulur. İkisinde de vurgusuz baş hece 'ı' gibi zayıflar (schwa), bu yüzden kulakla ayırt etmek zordur. Bağlamdan (fiil mi isim mi) ilerlemek daha güvenlidir.
affect / effect telaffuz
| Kelime | Yaklaşık okunuş | Vurgu |
|---|---|---|
| affect (fiil) | ı-FEKT /əˈfekt/ | 2. hecede |
| effect (isim) | i-FEKT /ɪˈfekt/ | 2. hecede |
| fun | fan /fʌn/ | tek hece |
| funny | FA-ni /ˈfʌni/ | 1. hecede |
Kulakla değil, mantıkla ayır
affect ve effect konuşmada neredeyse aynı duyulduğu için doğru olanı sesle değil, cümledeki göreviyle seç: fiil gerekiyorsa affect, isim gerekiyorsa effect. Aynı şekilde its/it's de sesteş (homophone) olduğundan yalnızca yazıda karışır.
Most confusable words have no pronunciation problem; but affect/effect sound almost the same in everyday speech. In both, the unstressed first syllable weakens to a schwa, so they are hard to tell apart by ear. It is safer to work from context (verb or noun).
affect / effect pronunciation
| Word | Approx. reading | Stress |
|---|---|---|
| affect (verb) | uh-FEKT /əˈfekt/ | on the 2nd syllable |
| effect (noun) | ih-FEKT /ɪˈfekt/ | on the 2nd syllable |
| fun | fan /fʌn/ | one syllable |
| funny | FA-ni /ˈfʌni/ | on the 1st syllable |
Tell them apart by logic, not by ear
Because affect and effect sound almost identical in speech, pick the right one by its role in the sentence, not by sound: if a verb is needed, affect; if a noun is needed, effect. Likewise its/it's are homophones, so they get confused only in writing.
Aşağıda her çift, en yaygın kullanımdan daha özele doğru örneklerle veriliyor. Her kelimenin "kendi işi" olduğunu unutma.
make / do
make: yeni bir şey ortaya çıkar (ürün, karar, ses, plan). do: bir iş/görev/aktivite yapılır, çoğu zaman belirsiz veya rutindir (work, homework, chores).
I'll make dinner tonight.
Bu akşam yemeği ben yaparım.
Yeni bir şey (yemek) ortaya çıkıyor → make.
Have you done your homework?
Ödevini yaptın mı?
Bir görev yerine getiriliyor → do.
She made a big decision.
Büyük bir karar verdi.
make a decision sabit kalıp.
Can you do me a favour?
Bana bir iyilik yapar mısın?
do a favour sabit kalıp.
He's doing really well at work.
İşte gerçekten iyi gidiyor.
do well = başarılı olmak.
say / tell
say: sözün içeriğine odaklanır. tell: bilgiyi birine aktarır; ayrıca bazı sabit kalıplarda kullanılır (tell a story, tell the truth, tell a lie, tell the time, tell the difference).
Say hello to your mum for me.
Annene benden selam söyle.
say hello sabit kalıp.
Don't tell lies.
Yalan söyleme.
tell a lie sabit kalıp.
Can you tell the difference between these two?
Bu ikisi arasındaki farkı ayırt edebiliyor musun?
tell = ayırt etmek (özel kullanım).
He told me the truth in the end.
Sonunda bana gerçeği söyledi.
tell + me + the truth.
lend → veren
Sen verirsin; yön senden dışarı. Edat to: lend it to me.
↔
borrow ← alan
Sen alırsın; yön sana doğru. Edat from: borrow it from you.
lend / borrow
The bank lent us the money for the house.
Banka ev için bize parayı verdi (kredi).
Veren taraf (banka) → lend.
I borrowed this jacket from my brother.
Bu ceketi ağabeyimden ödünç aldım.
Alan taraf → borrow + from.
Libraries lend books for free.
Kütüphaneler kitapları ücretsiz ödünç verir.
Kütüphane veriyor → lend.
You can borrow up to ten books.
En fazla on kitap ödünç alabilirsin.
Sen alıyorsun → borrow.
affect / effect
The medicine affected my sleep.
İlaç uykumu etkiledi.
fiil → affect.
The medicine had a strange effect on me.
İlacın üzerimde tuhaf bir etkisi oldu.
isim → an effect on.
Climate change affects everyone.
İklim değişikliği herkesi etkiler.
fiil → affects.
Special effects made the film amazing.
Özel efektler filmi harika yaptı.
effect = efekt (isim, çoğul).
its / it's
The company increased its profits.
Şirket kârını artırdı.
iyelik → its (kesme yok).
It's going to rain later.
Sonra yağmur yağacak.
it is → it's.
It's been a great year.
Harika bir yıl oldu.
it has → it's.
Every country has its own flag.
Her ülkenin kendi bayrağı vardır.
its own kalıbı, iyelik.
fun / funny
We had a lot of fun at the beach.
Plajda çok eğlendik.
have fun sabit kalıp; fun = isim.
Skiing is really fun.
Kayak yapmak gerçekten eğlenceli.
fun = 'eğlenceli' sıfat kullanımı.
That comedian is so funny.
O komedyen çok komik.
funny = güldüren.
This milk tastes funny.
Bu sütün tadı tuhaf.
funny = tuhaf/garip (ikinci anlam).
travel / trip / journey
Travel broadens the mind.
Seyahat ufku açar.
travel = genel kavram (sayılamaz isim).
We're going on a business trip to Berlin.
Berlin'e iş gezisine gidiyoruz.
trip = belirli kısa gezi.
The train journey to Edinburgh was beautiful.
Edinburgh'a tren yolculuğu çok güzeldi.
journey = A'dan B'ye gitme eylemi.
How was your trip?
Gezin nasıldı?
Dönene birine bu sorulur → trip.
Tips & Tricks: sınavda make/do
Sınavda boşluğu görünce hızlı test: boşluktan sonra bir görev/aktivite ismi mi var (homework, the dishes, the shopping, research, a course, business)? → büyük ihtimalle do. Bir karar/ürün/soyut sonuç mu üretiliyor (a decision, a mistake, a plan, money, a mess, progress)? → büyük ihtimalle make. Emin değilsen kelimeyi kalıp olarak hatırla, tek tek kural arama.
Tips & Tricks: say/tell refleksi
Konuşurken pratik refleks: boşluktan hemen sonra bir kişi zamiri (me, him, us, you) geliyorsa neredeyse her zaman tell (tell me). 'to' varsa ya da kişi yoksa say (say to me / say something). Bu tek refleks, say/tell hatalarının çoğunu anında keser.
Below each pair is given with examples from the most common use toward the more specific. Don't forget that every word has "its own job".
make / do
make: something new comes into being (a product, decision, sound, plan). do: a job/task/activity is carried out, often unspecified or routine (work, homework, chores).
I'll make dinner tonight.
Bu akşam yemeği ben yaparım.
Something new (a meal) comes into being → make.
Have you done your homework?
Ödevini yaptın mı?
A task is being carried out → do.
She made a big decision.
Büyük bir karar verdi.
make a decision, a fixed collocation.
Can you do me a favour?
Bana bir iyilik yapar mısın?
do a favour, a fixed collocation.
He's doing really well at work.
İşte gerçekten iyi gidiyor.
do well = to be successful.
say / tell
say: focuses on the content of the words. tell: conveys information to a person; it is also used in some fixed patterns (tell a story, tell the truth, tell a lie, tell the time, tell the difference).
Say hello to your mum for me.
Annene benden selam söyle.
say hello, a fixed collocation.
Don't tell lies.
Yalan söyleme.
tell a lie, a fixed collocation.
Can you tell the difference between these two?
Bu ikisi arasındaki farkı ayırt edebiliyor musun?
tell = to distinguish (special use).
He told me the truth in the end.
Sonunda bana gerçeği söyledi.
tell + me + the truth.
lend → giver
You give; the direction is out from you. Preposition to: lend it to me.
↔
borrow ← receiver
You take; the direction is toward you. Preposition from: borrow it from you.
lend / borrow
The bank lent us the money for the house.
Banka ev için bize parayı verdi (kredi).
The giving party (the bank) → lend.
I borrowed this jacket from my brother.
Bu ceketi ağabeyimden ödünç aldım.
The receiving party → borrow + from.
Libraries lend books for free.
Kütüphaneler kitapları ücretsiz ödünç verir.
The library gives → lend.
You can borrow up to ten books.
En fazla on kitap ödünç alabilirsin.
You take → borrow.
affect / effect
The medicine affected my sleep.
İlaç uykumu etkiledi.
verb → affect.
The medicine had a strange effect on me.
İlacın üzerimde tuhaf bir etkisi oldu.
noun → an effect on.
Climate change affects everyone.
İklim değişikliği herkesi etkiler.
verb → affects.
Special effects made the film amazing.
Özel efektler filmi harika yaptı.
effect = effect (noun, plural).
its / it's
The company increased its profits.
Şirket kârını artırdı.
possessive → its (no apostrophe).
It's going to rain later.
Sonra yağmur yağacak.
it is → it's.
It's been a great year.
Harika bir yıl oldu.
it has → it's.
Every country has its own flag.
Her ülkenin kendi bayrağı vardır.
the its own pattern, possessive.
fun / funny
We had a lot of fun at the beach.
Plajda çok eğlendik.
have fun, a fixed collocation; fun = noun.
Skiing is really fun.
Kayak yapmak gerçekten eğlenceli.
fun = the adjective use 'enjoyable'.
That comedian is so funny.
O komedyen çok komik.
funny = amusing.
This milk tastes funny.
Bu sütün tadı tuhaf.
funny = strange/odd (second meaning).
travel / trip / journey
Travel broadens the mind.
Seyahat ufku açar.
travel = general concept (uncountable noun).
We're going on a business trip to Berlin.
Berlin'e iş gezisine gidiyoruz.
trip = a specific short trip.
The train journey to Edinburgh was beautiful.
Edinburgh'a tren yolculuğu çok güzeldi.
journey = the act of going from A to B.
How was your trip?
Gezin nasıldı?
This is asked of someone who has returned → trip.
Tips & Tricks: make/do in the exam
When you see a gap in the exam, a quick test: is there a task/activity noun after the gap (homework, the dishes, the shopping, research, a course, business)? → most likely do. Is a decision/product/abstract result being produced (a decision, a mistake, a plan, money, a mess, progress)? → most likely make. If unsure, recall the word as a chunk, don't hunt for a rule one by one.
Tips & Tricks: the say/tell reflex
A practical reflex when speaking: if a personal pronoun (me, him, us, you) comes right after the gap, it is almost always tell (tell me). If there is a 'to' or no person, it is say (say to me / say something). This single reflex instantly cuts most say/tell mistakes.
Karıştırılan kelimelerde 'zaman ifadesi' yerine, hangi kelimeyi seçeceğini gösteren ipucu kelimeleri ve komşu kelimeler vardır. Aşağıdaki tablo, bir kelimeyi görünce hangi eşinin geldiğini tahmin etmene yardımcı olur.
- İşlevi belirle: boşluğa fiil mi, isim mi, iyelik mi geliyor? affect/effect ve its/it's burada çözülür.
- Komşu kelimeye bak: yanındaki ipucu kelimesi hangi eşi çağırıyor? from → borrow, an … on → effect.
- Anlamı doğrula: kim veriyor kim alıyor, yeni bir şey mi üretiliyor? İpucu ile anlam çelişirse anlam kazanır.
İpucu kelimeleri
| İpucu / komşu kelime | Muhtemel doğru kelime | Örnek |
|---|---|---|
| a decision, a mistake, a cake, money | make | make a decision |
| homework, the dishes, a favour, business | do | do the dishes |
| me/him/us hemen fiilden sonra | tell | tell me |
| that / to me | say | say (that) / say to me |
| from + kişi | borrow | borrow ... from |
| to + kişi / me | lend | lend me / lend to |
| an ... on (isim öbeği) | effect | an effect on |
| doğrudan bir nesneyi etkiliyor | affect | affects prices |
| own, tail, name (iyelik) | its | its own |
| going to, been, raining | it's | it's raining |
| on/to somewhere (belirli yer) | trip | a trip to Rome |
| from A to B, took X hours | journey | the journey took |
İpucu kelimeler garanti değildir
Bu ipuçları çoğu zaman işe yarar ama kesin kural değildir. Örneğin 'make' sadece 'a decision' ile değil pek çok kalıpla gelir; 'trip' de her zaman kısa olmayabilir. İpucunu bir başlangıç noktası olarak kullan, sonra anlamı kontrol et: yeni bir şey mi üretiliyor, kim veriyor kim alıyor, fiil mi isim mi?
With confusable words, instead of a 'time expression' there are clue words and neighbouring words that show which word to choose. The table below helps you guess which partner comes when you see a word.
- Identify the function: does a verb, a noun or a possessive go in the gap? affect/effect and its/it's are solved here.
- Look at the neighbouring word: which partner does the clue word next to it call for? from → borrow, an … on → effect.
- Confirm the meaning: who is giving and who is receiving, is something new being produced? If the clue conflicts with the meaning, meaning wins.
Clue words
| Clue / neighbouring word | Likely correct word | Example |
|---|---|---|
| a decision, a mistake, a cake, money | make | make a decision |
| homework, the dishes, a favour, business | do | do the dishes |
| me/him/us right after the verb | tell | tell me |
| that / to me | say | say (that) / say to me |
| from + person | borrow | borrow ... from |
| to + person / me | lend | lend me / lend to |
| an ... on (noun phrase) | effect | an effect on |
| directly affects an object | affect | affects prices |
| own, tail, name (possessive) | its | its own |
| going to, been, raining | it's | it's raining |
| on/to somewhere (a specific place) | trip | a trip to Rome |
| from A to B, took X hours | journey | the journey took |
Clue words are not a guarantee
These clues often work but are not a strict rule. For example 'make' comes not only with 'a decision' but with many patterns; and 'trip' may not always be short. Use the clue as a starting point, then check the meaning: is something new being produced, who is giving and who is receiving, is it a verb or a noun?
Bu çiftlerin çoğu "doğru/yanlış" ötesinde ince anlam farkları taşır. Bunları bilmek, İngilizceni doğaldan zarife taşır.
make do — özel bir deyim
'make' ve 'do' birlikte bir deyim oluşturur: make do (with) = eldekiyle idare etmek, kanaat etmek. Bu ne 'make' ne de 'do'nun normal anlamıdır; kalıp olarak öğrenilir.
We don't have much, but we'll make do.
Fazla bir şeyimiz yok ama idare ederiz.
make do = idare etmek.
I'll make do with what I have.
Elimdekiyle idare edeceğim.
make do with + kaynak.
effect'in fiil hâli (nadir, resmî)
'effect' genelde isimdir; ama resmî dilde to effect = (bir değişikliği) gerçekleştirmek/hayata geçirmek anlamında fiil olabilir. 'affect' ile karıştırma: affect = etkilemek, effect (fiil) = meydana getirmek.
The new manager effected several changes.
Yeni müdür birkaç değişikliği hayata geçirdi.
effect = gerçekleştirmek (resmî fiil).
The new manager affected several departments.
Yeni müdür birkaç bölümü etkiledi.
affect = etkiledi. Anlam tamamen farklı!
fun mı funny mi — bakış açısı
Bir şey fun ise sen ondan keyif alırsın (partiler, oyunlar). Bir şey funny ise seni güldürür ya da sana tuhaf gelir. 'A funny party' dersen "tuhaf/garip bir parti" demiş olursun; keyifli demek istiyorsan 'a fun party' dersin.
fun = keyif
Sana keyif verir ama güldürmek zorunda değildir: a fun party (keyifli parti).
↔
funny = gülme / tuhaf
Seni güldürür ya da sana tuhaf gelir: a funny party (tuhaf parti).
It was a fun evening. (keyifli)
Keyifli bir akşamdı.
fun = keyif veren.
It was a funny evening. (komik/tuhaf)
Komik/tuhaf bir akşamdı.
funny = güldüren ya da garip; anlam kayar.
trip vs journey — sonuç mu süreç mi
trip genelde gidiş-dönüş bir etkinliği (amacı olan gezi) vurgular; journey ise bir yerden bir yere gitme sürecini/mesafesini vurgular. Mecazi olarak da journey kullanılır: 'life's journey' (hayat yolculuğu).
a shopping trip / a day trip
alışveriş gezisi / günübirlik gezi
trip = amaçlı etkinlik.
a long and difficult journey
uzun ve zorlu bir yolculuk
journey = sürecin kendisi.
her journey to becoming a doctor
doktor olma yolculuğu
journey = mecazi süreç.
Most of these pairs carry fine differences in meaning beyond 'right/wrong'. Knowing them takes your English from natural to elegant.
make do — a special idiom
'make' and 'do' together form an idiom: make do (with) = to manage with what you have, to make the best of it. This is neither the normal meaning of 'make' nor of 'do'; it is learned as a fixed phrase.
We don't have much, but we'll make do.
Fazla bir şeyimiz yok ama idare ederiz.
make do = to manage.
I'll make do with what I have.
Elimdekiyle idare edeceğim.
make do with + resource.
the verb form of effect (rare, formal)
'effect' is usually a noun; but in formal language to effect can be a verb meaning to bring about/carry out (a change). Don't confuse it with 'affect': affect = to influence, effect (verb) = to bring about.
The new manager effected several changes.
Yeni müdür birkaç değişikliği hayata geçirdi.
effect = to bring about (formal verb).
The new manager affected several departments.
Yeni müdür birkaç bölümü etkiledi.
affect = influenced. The meaning is completely different!
fun or funny — a matter of perspective
If something is fun, you enjoy it (parties, games). If something is funny, it makes you laugh or seems strange to you. If you say 'A funny party' you have said "a strange/odd party"; if you mean enjoyable, you say 'a fun party'.
fun = enjoyment
It gives you enjoyment but doesn't have to make you laugh: a fun party (an enjoyable party).
↔
funny = laughter / strange
It makes you laugh or seems strange to you: a funny party (a strange party).
It was a fun evening. (enjoyable)
Keyifli bir akşamdı.
fun = enjoyable.
It was a funny evening. (funny/strange)
Komik/tuhaf bir akşamdı.
funny = amusing or strange; the meaning shifts.
trip vs journey — result or process
trip usually emphasises a there-and-back activity (a trip with a purpose); journey emphasises the process/distance of going from one place to another. journey is also used figuratively: 'life's journey'.
a shopping trip / a day trip
alışveriş gezisi / günübirlik gezi
trip = a purposeful activity.
a long and difficult journey
uzun ve zorlu bir yolculuk
journey = the process itself.
her journey to becoming a doctor
doktor olma yolculuğu
journey = a figurative process.
Bu bölümün tamamı aslında bir Türkçe-İngilizce eşleşme sorunudur. Türkçe tek kelime kullandığı için, o kelimeyi çevirirken İngilizcede hangi karşılığın gerektiğini anlama göre seçmen gerekir.
TUZAK
Türkçeyi birebir çevirmek bu kelimelerde neredeyse her zaman yanlış seçtirir: “bana söyledi” → said me (yanlış), “ödünç ver” → borrow me (yanlış). Önce Türkçeyi bırak, İngilizce işlevi düşün.
- "Söylemek" → say (söze) ya da tell (kişiye): 'Bana söyle' = tell me, 'Bir şey söyledi' = said something.
- "Ödünç" → lend (vermek) ya da borrow (almak): yön Türkçede bağlamdan, İngilizcede kelimeden gelir.
- "Yapmak" → make (üretmek) ya da do (iş yapmak): 'hata yapmak' = make a mistake, 'ödev yapmak' = do homework.
- "Etkilemek/etki" → affect (fiil) ya da effect (isim): Türkçede kök aynı, İngilizcede tür değişir.
- "Seyahat/yolculuk/gezi" → travel / trip / journey: Türkçe bunları neredeyse eşanlamlı kullanır, İngilizce ayırır.
- "Eğlenceli/komik" → fun (keyifli) ya da funny (güldüren): Türkçede sınır bulanık, İngilizcede net.
Yanlış He said me to wait.
Doğru He told me to wait.
Bana beklememi söyledi.
Türkçe 'bana söyledi' kalıbını birebir çevirince 'said me' çıkar; ama 'say' kişiyi nesne olarak almaz. Kişi + emir varsa 'tell'.
Yanlış Can you borrow me 10 lira?
Doğru Can you lend me 10 lira?
Bana 10 lira ödünç verir misin?
Türkçede 'ödünç ver/al' tek kelimeyle karışır; İngilizcede veren 'lend', alan 'borrow'dur. Burada karşı taraf verecek → lend.
Yanlış I want to do a party.
Doğru I want to have a party.
Bir parti vermek/yapmak istiyorum.
Türkçe 'parti yapmak' der; ama İngilizcede parti 'do' ile gelmez, doğal kalıp 'have a party' (ya da 'throw a party')dır.
Yanlış The film was very fun and I laughed.
Doğru The film was very funny and I laughed.
Film çok komikti, güldüm.
Güldüren bir şeyden söz ediyorsan 'funny'. 'fun' keyif veren (ama mutlaka güldürmeyen) etkinlikler içindir.
This whole section is really a Turkish-English matching problem. Because Turkish uses a single word, when translating it you have to choose the English equivalent according to meaning.
TRAP
Translating Turkish word-for-word almost always makes you pick the wrong word with these words: “bana söyledi” → said me (wrong), “ödünç ver” → borrow me (wrong). First drop the Turkish, think about the English function.
- "Söylemek" → say (to the words) or tell (to a person): 'Bana söyle' = tell me, 'Bir şey söyledi' = said something.
- "Ödünç" → lend (to give) or borrow (to take): direction comes from context in Turkish, from the word in English.
- "Yapmak" → make (to produce) or do (to do a task): 'hata yapmak' = make a mistake, 'ödev yapmak' = do homework.
- "Etkilemek/etki" → affect (verb) or effect (noun): the root is the same in Turkish, the word class changes in English.
- "Seyahat/yolculuk/gezi" → travel / trip / journey: Turkish uses these almost synonymously, English separates them.
- "Eğlenceli/komik" → fun (enjoyable) or funny (amusing): the line is blurred in Turkish, clear in English.
Wrong He said me to wait.
Correct He told me to wait.
Bana beklememi söyledi.
Translating the Turkish 'bana söyledi' word-for-word gives 'said me'; but 'say' doesn't take a person as its object. If there's a person + a command, use 'tell'.
Wrong Can you borrow me 10 lira?
Correct Can you lend me 10 lira?
Bana 10 lira ödünç verir misin?
In Turkish 'ödünç ver/al' get confused under one word; in English the giver is 'lend', the receiver 'borrow'. Here the other party will give → lend.
Wrong I want to do a party.
Correct I want to have a party.
Bir parti vermek/yapmak istiyorum.
Turkish says 'parti yapmak'; but in English a party doesn't go with 'do', the natural pattern is 'have a party' (or 'throw a party').
Wrong The film was very fun and I laughed.
Correct The film was very funny and I laughed.
Film çok komikti, güldüm.
If you're talking about something that makes you laugh, it's 'funny'. 'fun' is for enjoyable (but not necessarily amusing) activities.
Karıştırılan kelimeler konusu, doğrudan bazı diğer kelime konularıyla iç içedir. Aşağıdaki tablo hangi konunun ne zaman devreye girdiğini gösterir.
İlişkili konular
| Konu | Bağlantı | Örnek |
|---|---|---|
| Eş Dizimler (Collocations) | make/do, say/tell seçimi çoğu zaman sabit kalıba bağlıdır | make a mistake, do homework |
| Kelime Türetme | affect→effect, fun→funny gibi tür/ek farkları kelime türetmeyle ilgilidir | fun (isim) → funny (sıfat) |
| Günlük İfadeler | have fun, make do, tell the truth gibi kalıplar günlük ifadelerde geçer | Have fun! / Make do. |
Nasıl bağlanır?
Bir çiftte hangisinin doğru olduğundan emin değilsen önce kalıba bak (Eş Dizimler (Collocations)): kelime hangi eşle sabitlenmiş? Sonra türe bak (Kelime Türetme): fiil mi isim mi, sıfat mı? Bu iki soru karıştırılan kelimelerin çoğunu çözer.
The topic of confusable words is directly intertwined with some other vocabulary topics. The table below shows which topic comes into play and when.
Related topics
| Topic | Connection | Example |
|---|---|---|
| Collocations | the make/do, say/tell choice often depends on a fixed pattern | make a mistake, do homework |
| Word Formation | word-class/affix differences like affect→effect, fun→funny relate to word formation | fun (noun) → funny (adjective) |
| Everyday Expressions | patterns like have fun, make do, tell the truth appear in everyday expressions | Have fun! / Make do. |
How does it connect?
If you're not sure which of a pair is correct, first look at the pattern (Collocations): which partner is the word fixed with? Then look at the word class (Word Formation): is it a verb, a noun, an adjective? These two questions solve most confusable words.
Aşağıdaki hatalar Türk öğrencilerde en sık görülenlerdir. Her birinde neyin neden yanlış olduğuna dikkat et.
Yanlış She said me a secret.
Doğru She told me a secret.
Bana bir sır söyledi.
'say' fiilinden hemen sonra kişi (me) gelemez. Kişiye bir şey aktarılıyorsa 'tell + kişi' kullanılır.
Yanlış He told that he was late.
Doğru He said (that) he was late. / He told me (that) he was late.
Geç kaldığını söyledi.
'tell' genelde bir kişiyi (nesneyi) ister. Kişi yoksa 'say' kullan; 'tell' kullanacaksan 'tell me/him' gibi bir nesne ekle.
Yanlış Can I lend your bike?
Doğru Can I borrow your bike?
Bisikletini ödünç alabilir miyim?
Sen almak istiyorsun, o yüzden 'borrow'. 'lend' senin başkasına vermendir.
Yanlış I need to do a decision.
Doğru I need to make a decision.
Bir karar vermem gerekiyor.
'decision' yeni bir şey ortaya çıkarır → 'make'. 'do a decision' sabit kalıba aykırıdır.
Yanlış I must make my homework.
Doğru I must do my homework.
Ödevimi yapmalıyım.
'homework' bir görevdir → 'do'. 'make homework' yanlış kalıptır (yeni bir şey üretmiyorsun).
Yanlış Smoking effects your health.
Doğru Smoking affects your health.
Sigara sağlığını etkiler.
Burada fiil gerekiyor (etkiler). Fiil 'affect'tir; 'effect' isimdir.
Yanlış The dog hurt it's leg.
Doğru The dog hurt its leg.
Köpek bacağını incitti.
Burada iyelik (onun bacağı) var → 'its' (kesme yok). 'it's' yalnızca 'it is/it has' demektir.
Yanlış Its raining outside.
Doğru It's raining outside.
Dışarıda yağmur yağıyor.
Burada 'it is' demek istiyorsun → 'it's' (kesme var). Yağmurun bir sahibi yok.
Yanlış The party was very funny, we danced all night.
Doğru The party was really fun, we danced all night.
Parti çok eğlenceliydi, sabaha kadar dans ettik.
Keyif veren bir etkinlikten söz ediyorsun → 'fun'. 'funny' güldüren/tuhaf demektir, burada anlam kayar.
Yanlış I made a nice trip last summer.
Doğru I went on a nice trip last summer. / I took a nice trip last summer.
Geçen yaz güzel bir gezi yaptım.
'trip' ile doğal fiil 'go on' ya da 'take'tir; 'make a trip' bazen görülse de 'go on a trip' çok daha doğaldır.
Yanlış The travel to Ankara took five hours.
Doğru The journey to Ankara took five hours.
Ankara'ya yolculuk beş saat sürdü.
Belirli bir gidişin süresinden söz ediliyor → 'journey'. 'travel' genel/sayılamaz kavramdır, 'a/the travel' böyle kullanılmaz.
Yanlış Say me the truth.
Doğru Tell me the truth.
Bana gerçeği söyle.
'the truth' kalıbı 'tell' ile gelir (tell the truth) ve kişi (me) 'tell'den sonra gelir. 'say me' asla doğru değildir.
The mistakes below are the most common among Turkish learners. In each, notice what is wrong and why.
Wrong She said me a secret.
Correct She told me a secret.
Bana bir sır söyledi.
A person (me) cannot come immediately after 'say'. If something is conveyed to a person, use 'tell + person'.
Wrong He told that he was late.
Correct He said (that) he was late. / He told me (that) he was late.
Geç kaldığını söyledi.
'tell' usually wants a person (an object). If there is no person, use 'say'; if you use 'tell', add an object like 'tell me/him'.
Wrong Can I lend your bike?
Correct Can I borrow your bike?
Bisikletini ödünç alabilir miyim?
You want to take, so 'borrow'. 'lend' is your giving to someone else.
Wrong I need to do a decision.
Correct I need to make a decision.
Bir karar vermem gerekiyor.
'decision' brings something new into being → 'make'. 'do a decision' goes against the fixed pattern.
Wrong I must make my homework.
Correct I must do my homework.
Ödevimi yapmalıyım.
'homework' is a task → 'do'. 'make homework' is the wrong pattern (you're not producing something new).
Wrong Smoking effects your health.
Correct Smoking affects your health.
Sigara sağlığını etkiler.
A verb is needed here (affects). The verb is 'affect'; 'effect' is a noun.
Wrong The dog hurt it's leg.
Correct The dog hurt its leg.
Köpek bacağını incitti.
There is a possessive here (its leg) → 'its' (no apostrophe). 'it's' only means 'it is/it has'.
Wrong Its raining outside.
Correct It's raining outside.
Dışarıda yağmur yağıyor.
Here you mean 'it is' → 'it's' (with apostrophe). Rain has no owner.
Wrong The party was very funny, we danced all night.
Correct The party was really fun, we danced all night.
Parti çok eğlenceliydi, sabaha kadar dans ettik.
You're talking about an enjoyable activity → 'fun'. 'funny' means amusing/strange, and the meaning shifts here.
Wrong I made a nice trip last summer.
Correct I went on a nice trip last summer. / I took a nice trip last summer.
Geçen yaz güzel bir gezi yaptım.
The natural verb with 'trip' is 'go on' or 'take'; although 'make a trip' is sometimes seen, 'go on a trip' is far more natural.
Wrong The travel to Ankara took five hours.
Correct The journey to Ankara took five hours.
Ankara'ya yolculuk beş saat sürdü.
The duration of a specific trip is discussed → 'journey'. 'travel' is a general/uncountable concept; 'a/the travel' is not used this way.
Wrong Say me the truth.
Correct Tell me the truth.
Bana gerçeği söyle.
The 'the truth' pattern goes with 'tell' (tell the truth) and the person (me) comes after 'tell'. 'say me' is never correct.
Kurallar çoğu durumu kapsar ama birkaç özel durum vardır. Bunları kalıp olarak öğrenmek en güvenlisidir.
He told a joke / a story / a lie / the truth / the time.
Şaka anlattı / hikâye anlattı / yalan söyledi / gerçeği söyledi / saati söyledi.
'tell' bu kalıplarda kişi olmadan da kullanılabilir (sabit kalıplar).
Say a prayer / say a few words.
Dua et / birkaç söz söyle.
'say' bazı sabit kalıplarda nesne alır.
Do your best / do business / do harm / do damage.
Elinden geleni yap / iş yap / zarar ver.
'do' bazı soyut kalıplarda 'make' gibi görünse de kalıp 'do'dur.
Make friends / make a phone call / make an effort / make sense.
Arkadaş edin / telefon et / çaba göster / mantıklı olmak.
'make' beklenmedik yerlerde kalıp olarak gelir.
Yanlış I did an effort to help.
Doğru I made an effort to help.
Yardım etmek için çaba gösterdim.
'effort' beklenenin aksine 'make' ile gelir (make an effort). Kalıp olarak ezberlenmelidir.
Yanlış That doesn't make any harm.
Doğru That doesn't do any harm.
Bunun bir zararı yok.
'harm' ve 'damage' 'do' ile gelir (do harm/damage), 'make' ile değil.
borrow/lend mecazi kullanım
İleri düzeyde bu kelimeler mecazi de kullanılır: lend a hand (yardım eli uzatmak), lend support (destek vermek), lend itself to (bir şeye uygun/elverişli olmak). Bunlar 'ödünç' anlamından uzaklaşmış kalıplardır: 'This room lends itself to parties.' = Bu oda partilere çok uygun.
The rules cover most cases but there are a few special ones. It is safest to learn these as fixed phrases.
He told a joke / a story / a lie / the truth / the time.
Şaka anlattı / hikâye anlattı / yalan söyledi / gerçeği söyledi / saati söyledi.
'tell' can be used without a person in these patterns (fixed collocations).
Say a prayer / say a few words.
Dua et / birkaç söz söyle.
'say' takes an object in some fixed patterns.
Do your best / do business / do harm / do damage.
Elinden geleni yap / iş yap / zarar ver.
'do' — even though it looks like 'make' in some abstract patterns, the fixed form is 'do'.
Make friends / make a phone call / make an effort / make sense.
Arkadaş edin / telefon et / çaba göster / mantıklı olmak.
'make' appears as a fixed phrase in unexpected places.
Wrong I did an effort to help.
Correct I made an effort to help.
Yardım etmek için çaba gösterdim.
Contrary to expectation, 'effort' goes with 'make' (make an effort). It must be memorised as a fixed phrase.
Wrong That doesn't make any harm.
Correct That doesn't do any harm.
Bunun bir zararı yok.
'harm' and 'damage' go with 'do' (do harm/damage), not with 'make'.
figurative use of borrow/lend
At an advanced level these words are also used figuratively: lend a hand (to help out), lend support (to give support), lend itself to (to be suitable/well-suited to something). These are patterns that have moved away from the 'loan' meaning: 'This room lends itself to parties.' = This room is very suitable for parties.
Emma:Hey! How was your trip to Italy?
Sam:Amazing, thanks. The journey there was long, though — twelve hours!
Emma:Wow. Did you have fun?
Sam:So much fun. The tour guide was really funny too.
Emma:Nice. Hey, can I borrow your travel guidebook?
Sam:Sure, I'll lend it to you. Just tell me when you're done.
Emma:Will do. Did the weather affect your plans at all?
Sam:A bit — the rain had an effect on the first day, but it was fine after that.
Emma: Selam! İtalya gezin nasıldı? — Sam: Harikaydı, sağ ol. Ama oraya yolculuk uzundu, on iki saat! — Emma: Vay. Eğlendin mi? — Sam: Çok eğlendim. Rehber de gerçekten komikti. — Emma: Güzel. Bu arada seyahat rehber kitabını ödünç alabilir miyim? — Sam: Tabii, sana veririm. Bitirince bana söyle yeter. — Emma: Tamamdır. Hava planlarını etkiledi mi hiç? — Sam: Biraz — yağmur ilk güne etki etti ama sonrası iyiydi.
Tek diyalogda trip/journey, fun/funny, borrow/lend, tell, affect/effect'in hepsi doğal biçimde geçiyor.
Have fun! / Did you have fun?
İyi eğlenceler! / Eğlendin mi?
Günlük ayrılık/karşılama kalıbı.
It's fine, don't worry about it.
Sorun değil, boş ver.
it's = it is; çok yaygın.
Can you lend me a hand?
Bir el atar mısın?
lend a hand mecazi kalıp.
Tell me about it!
Bana söyleme! / Anlatma!
'Aynen öyle' anlamında sabit ifade.
Emma:Hey! How was your trip to Italy?
Sam:Amazing, thanks. The journey there was long, though — twelve hours!
Emma:Wow. Did you have fun?
Sam:So much fun. The tour guide was really funny too.
Emma:Nice. Hey, can I borrow your travel guidebook?
Sam:Sure, I'll lend it to you. Just tell me when you're done.
Emma:Will do. Did the weather affect your plans at all?
Sam:A bit — the rain had an effect on the first day, but it was fine after that.
Emma: Selam! İtalya gezin nasıldı? — Sam: Harikaydı, sağ ol. Ama oraya yolculuk uzundu, on iki saat! — Emma: Vay. Eğlendin mi? — Sam: Çok eğlendim. Rehber de gerçekten komikti. — Emma: Güzel. Bu arada seyahat rehber kitabını ödünç alabilir miyim? — Sam: Tabii, sana veririm. Bitirince bana söyle yeter. — Emma: Tamamdır. Hava planlarını etkiledi mi hiç? — Sam: Biraz — yağmur ilk güne etki etti ama sonrası iyiydi.
In one dialogue, trip/journey, fun/funny, borrow/lend, tell and affect/effect all appear naturally.
Have fun! / Did you have fun?
İyi eğlenceler! / Eğlendin mi?
An everyday parting/greeting phrase.
It's fine, don't worry about it.
Sorun değil, boş ver.
it's = it is; very common.
Can you lend me a hand?
Bir el atar mısın?
lend a hand, a figurative phrase.
Tell me about it!
Bana söyleme! / Anlatma!
a fixed expression meaning 'exactly'.
Akademik yazıda bu kelimelerin doğru seçimi güvenilirlik işaretidir. Özellikle affect/effect ve its/it's hataları akademik metinde ciddi biçimde göze çarpar. Akademik dilde ayrıca have an effect on, make a distinction, do research gibi kalıplar sıktır.
İPUCU
Akademik yazıda tek bir affect/effect ya da its/it's hatası bile dikkatli bir okuru tökezletir. Teslimden önce yalnızca bu iki çifti tarayan hızlı bir kontrol yap.
The policy had a significant effect on unemployment.
Politikanın işsizlik üzerinde kayda değer bir etkisi oldu.
isim → an effect on; akademik kalıp.
These factors directly affect the results.
Bu etkenler sonuçları doğrudan etkiler.
fiil → affect.
The study makes an important distinction between the two groups.
Çalışma iki grup arasında önemli bir ayrım yapar.
make a distinction akademik kalıp.
We did further research to confirm the findings.
Bulguları doğrulamak için ek araştırma yaptık.
do research kalıbı.
Rising global temperatures affect ecosystems in complex ways. Although the immediate effect of a single warm year may seem small, the cumulative effect over decades is profound. Researchers do extensive fieldwork to measure how temperature changes affect species distribution, and they make careful distinctions between short-term variation and long-term trends. One difficulty is that a warm winter can have an unexpected effect on migration patterns: some birds no longer travel south, and their journey, once thousands of kilometres, becomes far shorter. Such findings tell us that climate change does not act in isolation; rather, it affects entire chains of life, and its effects ripple outward for generations.
Yükselen küresel sıcaklıklar ekosistemleri karmaşık yollarla etkiler. Tek bir sıcak yılın anlık etkisi küçük görünse de, onlarca yıl boyunca birikimli etkisi derindir. Araştırmacılar, sıcaklık değişimlerinin türlerin dağılımını nasıl etkilediğini ölçmek için kapsamlı saha çalışması yapar ve kısa vadeli değişkenlikle uzun vadeli eğilimler arasında dikkatli ayrımlar yaparlar. Bir güçlük şudur: sıcak bir kış göç örüntüleri üzerinde beklenmedik bir etki yaratabilir; bazı kuşlar artık güneye göç etmez ve bir zamanlar binlerce kilometre olan yolculukları çok daha kısalır. Bu bulgular bize iklim değişikliğinin yalnız başına hareket etmediğini gösterir; aksine, tüm yaşam zincirlerini etkiler ve etkileri kuşaklar boyu dalga dalga yayılır.
Analiz:
- affect (fiil) ve effect (isim) aynı paragrafta doğru şekilde: 'affect ecosystems' vs 'the effect of'.
- do fieldwork / do extensive research → do bir araştırma/görevle gelir.
- make careful distinctions → make bir ayrım/karar ile gelir.
- travel (fiil, genel: 'travel south') ve journey (isim, belirli gidiş) ayrımı.
- its effects: iyelik 'its' (kesme yok), çoğul isim 'effects'.
- tell us that... → tell + kişi (us) + bilgi; akademik metinde bulguların 'söylediği' için yaygın kalıp.
In academic writing, choosing these words correctly is a sign of reliability. In particular, affect/effect and its/it's mistakes stand out seriously in an academic text. In academic language, patterns like have an effect on, make a distinction, do research are also frequent.
CLUE
In academic writing, even a single affect/effect or its/it's mistake trips up a careful reader. Before submitting, do a quick check scanning only these two pairs.
The policy had a significant effect on unemployment.
Politikanın işsizlik üzerinde kayda değer bir etkisi oldu.
noun → an effect on; an academic pattern.
These factors directly affect the results.
Bu etkenler sonuçları doğrudan etkiler.
verb → affect.
The study makes an important distinction between the two groups.
Çalışma iki grup arasında önemli bir ayrım yapar.
make a distinction, an academic pattern.
We did further research to confirm the findings.
Bulguları doğrulamak için ek araştırma yaptık.
the do research pattern.
Rising global temperatures affect ecosystems in complex ways. Although the immediate effect of a single warm year may seem small, the cumulative effect over decades is profound. Researchers do extensive fieldwork to measure how temperature changes affect species distribution, and they make careful distinctions between short-term variation and long-term trends. One difficulty is that a warm winter can have an unexpected effect on migration patterns: some birds no longer travel south, and their journey, once thousands of kilometres, becomes far shorter. Such findings tell us that climate change does not act in isolation; rather, it affects entire chains of life, and its effects ripple outward for generations.
Yükselen küresel sıcaklıklar ekosistemleri karmaşık yollarla etkiler. Tek bir sıcak yılın anlık etkisi küçük görünse de, onlarca yıl boyunca birikimli etkisi derindir. Araştırmacılar, sıcaklık değişimlerinin türlerin dağılımını nasıl etkilediğini ölçmek için kapsamlı saha çalışması yapar ve kısa vadeli değişkenlikle uzun vadeli eğilimler arasında dikkatli ayrımlar yaparlar. Bir güçlük şudur: sıcak bir kış göç örüntüleri üzerinde beklenmedik bir etki yaratabilir; bazı kuşlar artık güneye göç etmez ve bir zamanlar binlerce kilometre olan yolculukları çok daha kısalır. Bu bulgular bize iklim değişikliğinin yalnız başına hareket etmediğini gösterir; aksine, tüm yaşam zincirlerini etkiler ve etkileri kuşaklar boyu dalga dalga yayılır.
Analysis:
- affect (verb) and effect (noun) correctly in the same paragraph: 'affect ecosystems' vs 'the effect of'.
- do fieldwork / do extensive research → do comes with research/a task.
- make careful distinctions → make comes with a distinction/decision.
- the distinction between travel (verb, general: 'travel south') and journey (noun, a specific trip).
- its effects: possessive 'its' (no apostrophe), plural noun 'effects'.
- tell us that... → tell + person (us) + information; a common pattern in academic text for what the findings 'tell' us.
Last summer my sister and I decided to make a plan for a big trip across Turkey. Neither of us had much money, so we knew we would have to make do with a tight budget. First, I had to borrow a proper backpack from my cousin, because mine was falling apart, and my sister lent me her old sleeping bag. "Just tell me if it smells funny," she said, laughing. It didn't — it was fine.
The journey itself was the hard part. The bus from Izmir to Cappadocia took eleven hours, and the long drive really affected my sister, who gets travel sick. The winding roads had a strange effect on her stomach, so we had to stop several times. But once we arrived, we forgot all about it. The trip was so much fun that we didn't want to go home.
We did so many things: we watched the hot-air balloons rise at dawn, we made new friends at the hostel, and we told each other stories late into the night. A guide told us the history of the region, and honestly, he was the funniest person I've ever met. Every place has its own character, and Cappadocia's was unforgettable.
When people ask me now, "How was your trip?", I always say the same thing: travel changes you. It's not just about the places you see; it's about what the whole journey teaches you. If you ever get the chance to do something similar, don't say no — just make it happen. And if you need a backpack, I'll happily lend you mine.
Geçen yaz kız kardeşimle Türkiye çapında büyük bir gezi için plan yapmaya karar verdik. İkimizin de fazla parası yoktu, bu yüzden kısıtlı bir bütçeyle idare etmemiz gerekeceğini biliyorduk. Önce kuzenimden düzgün bir sırt çantası ödünç almam gerekti çünkü benimki parçalanıyordu; kardeşim de bana eski uyku tulumunu ödünç verdi. "Tuhaf kokarsa bana söyle yeter," dedi gülerek. Kokmadı — gayet iyiydi.
Asıl zor kısım yolculuğun kendisiydi. İzmir'den Kapadokya'ya otobüs on bir saat sürdü ve uzun yolculuk, aracı tutan kardeşimi fena etkiledi. Virajlı yollar midesinde tuhaf bir etki yarattı, birkaç kez durmak zorunda kaldık. Ama vardığımızda hepsini unuttuk. Gezi o kadar eğlenceliydi ki eve dönmek istemedik.
O kadar çok şey yaptık ki: şafakta balonların yükselişini izledik, hostelde yeni arkadaşlar edindik ve gece geç saatlere kadar birbirimize hikâyeler anlattık. Bir rehber bize bölgenin tarihini anlattı ve dürüst olmak gerekirse tanıdığım en komik insandı. Her yerin kendine has bir karakteri var ve Kapadokya'nınki unutulmazdı.
İnsanlar bana şimdi "Gezin nasıldı?" diye sorduğunda hep aynı şeyi söylüyorum: seyahat insanı değiştirir. Mesele sadece gördüğün yerler değil; asıl mesele bütün yolculuğun sana öğrettikleri. Eğer bir gün benzer bir şey yapma şansın olursa hayır deme — sadece gerçekleştir. Ve eğer sırt çantasına ihtiyacın olursa, benimkini seve seve sana ödünç veririm.
Analiz:
- make a plan / make do / make new friends / make it happen → 'make' üretme ve kalıp kullanımları.
- do so many things / do something similar → 'do' belirsiz aktivite ile.
- borrow ... from (aldım) vs lent me (verdi) → yön farkı aynı metinde net.
- tell me / told us / told each other stories → 'tell' + kişi kalıbı; 'say the same thing' → 'say' + söz.
- journey (uzun yolculuk süreci) vs trip (belirli gezi) ayrımı yan yana.
- affected my sister (fiil) vs a strange effect (isim) → affect/effect ayrımı.
- smells funny (tuhaf) vs so much fun / the funniest person (komik/eğlenceli) → fun/funny üç anlamıyla.
- its own character (iyelik, kesme yok) vs it's not just about (it is, kesme var) → its/it's ayrımı.
Last summer my sister and I decided to make a plan for a big trip across Turkey. Neither of us had much money, so we knew we would have to make do with a tight budget. First, I had to borrow a proper backpack from my cousin, because mine was falling apart, and my sister lent me her old sleeping bag. "Just tell me if it smells funny," she said, laughing. It didn't — it was fine.
The journey itself was the hard part. The bus from Izmir to Cappadocia took eleven hours, and the long drive really affected my sister, who gets travel sick. The winding roads had a strange effect on her stomach, so we had to stop several times. But once we arrived, we forgot all about it. The trip was so much fun that we didn't want to go home.
We did so many things: we watched the hot-air balloons rise at dawn, we made new friends at the hostel, and we told each other stories late into the night. A guide told us the history of the region, and honestly, he was the funniest person I've ever met. Every place has its own character, and Cappadocia's was unforgettable.
When people ask me now, "How was your trip?", I always say the same thing: travel changes you. It's not just about the places you see; it's about what the whole journey teaches you. If you ever get the chance to do something similar, don't say no — just make it happen. And if you need a backpack, I'll happily lend you mine.
Geçen yaz kız kardeşimle Türkiye çapında büyük bir gezi için plan yapmaya karar verdik. İkimizin de fazla parası yoktu, bu yüzden kısıtlı bir bütçeyle idare etmemiz gerekeceğini biliyorduk. Önce kuzenimden düzgün bir sırt çantası ödünç almam gerekti çünkü benimki parçalanıyordu; kardeşim de bana eski uyku tulumunu ödünç verdi. "Tuhaf kokarsa bana söyle yeter," dedi gülerek. Kokmadı — gayet iyiydi.
Asıl zor kısım yolculuğun kendisiydi. İzmir'den Kapadokya'ya otobüs on bir saat sürdü ve uzun yolculuk, aracı tutan kardeşimi fena etkiledi. Virajlı yollar midesinde tuhaf bir etki yarattı, birkaç kez durmak zorunda kaldık. Ama vardığımızda hepsini unuttuk. Gezi o kadar eğlenceliydi ki eve dönmek istemedik.
O kadar çok şey yaptık ki: şafakta balonların yükselişini izledik, hostelde yeni arkadaşlar edindik ve gece geç saatlere kadar birbirimize hikâyeler anlattık. Bir rehber bize bölgenin tarihini anlattı ve dürüst olmak gerekirse tanıdığım en komik insandı. Her yerin kendine has bir karakteri var ve Kapadokya'nınki unutulmazdı.
İnsanlar bana şimdi "Gezin nasıldı?" diye sorduğunda hep aynı şeyi söylüyorum: seyahat insanı değiştirir. Mesele sadece gördüğün yerler değil; asıl mesele bütün yolculuğun sana öğrettikleri. Eğer bir gün benzer bir şey yapma şansın olursa hayır deme — sadece gerçekleştir. Ve eğer sırt çantasına ihtiyacın olursa, benimkini seve seve sana ödünç veririm.
Analysis:
- make a plan / make do / make new friends / make it happen → productive and fixed uses of 'make'.
- do so many things / do something similar → 'do' with an unspecified activity.
- borrow ... from (I took) vs lent me (gave) → the direction difference is clear in the same text.
- tell me / told us / told each other stories → the 'tell' + person pattern; 'say the same thing' → 'say' + words.
- the distinction between journey (a long travel process) and trip (a specific outing) side by side.
- affected my sister (verb) vs a strange effect (noun) → the affect/effect distinction.
- smells funny (strange) vs so much fun / the funniest person (amusing/enjoyable) → fun/funny in three senses.
- its own character (possessive, no apostrophe) vs it's not just about (it is, with apostrophe) → the its/it's distinction.
Temel (A2)
I do my homework every day.
Her gün ödevimi yaparım.
do + görev.
Tell me your name.
Adını söyle.
tell + kişi (me).
Can I borrow a pen?
Bir kalem ödünç alabilir miyim?
borrow = almak.
It's a nice day.
Güzel bir gün.
it's = it is.
Orta (B1)
She made a mistake but said sorry.
Hata yaptı ama özür diledi.
make a mistake; say sorry.
He lent me his charger, so I could charge my phone.
Bana şarj aletini ödünç verdi, ben de telefonumu şarj edebildim.
lend = vermek.
We went on a trip, but the journey was tiring.
Bir geziye çıktık ama yolculuk yorucuydu.
trip (gezi) + journey (yolculuk süreci).
The film was funny, and the whole night was fun.
Film komikti ve bütün gece eğlenceliydi.
funny (güldüren) + fun (keyifli).
İleri (B2-C1)
The recession affected millions, and its effects are still felt today.
Durgunluk milyonlarca kişiyi etkiledi ve etkileri bugün hâlâ hissediliyor.
affect (fiil) + its effects (iyelik + isim çoğul).
With so little time, we'll just have to make do.
Bu kadar az zamanla idare etmek zorunda kalacağız.
make do = idare etmek (deyim).
The reforms the government hopes to effect will affect every sector.
Hükümetin hayata geçirmeyi umduğu reformlar her sektörü etkileyecek.
effect (fiil, resmî: gerçekleştirmek) + affect (fiil: etkilemek) yan yana.
This design lends itself to mass production.
Bu tasarım seri üretime çok uygun.
lend itself to = uygun olmak (mecazi).
Basic (A2)
I do my homework every day.
Her gün ödevimi yaparım.
do + task.
Tell me your name.
Adını söyle.
tell + person (me).
Can I borrow a pen?
Bir kalem ödünç alabilir miyim?
borrow = to take.
It's a nice day.
Güzel bir gün.
it's = it is.
Intermediate (B1)
She made a mistake but said sorry.
Hata yaptı ama özür diledi.
make a mistake; say sorry.
He lent me his charger, so I could charge my phone.
Bana şarj aletini ödünç verdi, ben de telefonumu şarj edebildim.
lend = to give.
We went on a trip, but the journey was tiring.
Bir geziye çıktık ama yolculuk yorucuydu.
trip (an outing) + journey (the travel process).
The film was funny, and the whole night was fun.
Film komikti ve bütün gece eğlenceliydi.
funny (amusing) + fun (enjoyable).
Advanced (B2-C1)
The recession affected millions, and its effects are still felt today.
Durgunluk milyonlarca kişiyi etkiledi ve etkileri bugün hâlâ hissediliyor.
affect (verb) + its effects (possessive + plural noun).
With so little time, we'll just have to make do.
Bu kadar az zamanla idare etmek zorunda kalacağız.
make do = to manage (idiom).
The reforms the government hopes to effect will affect every sector.
Hükümetin hayata geçirmeyi umduğu reformlar her sektörü etkileyecek.
effect (verb, formal: to bring about) + affect (verb: to influence) side by side.
This design lends itself to mass production.
Bu tasarım seri üretime çok uygun.
lend itself to = to be suitable (figurative).
Aşağıdaki sorular kural ezberini değil, anlamı kontrol eder. Kendi cümlelerinle cevapla, sonra çözümlere bak.
kavram kontrol Anlamı düşünerek cevapla.
- 'Say' ve 'tell' arasındaki temel dilbilgisi farkı nedir?'tell' genellikle hemen ardından bir kişiyi (nesneyi) ister (tell me); 'say' istemez, kişi belirtmek için 'to' gerekir (say to me).
- Sen bir kişiye kalemini veriyorsun. 'lend' mi 'borrow' mu?lend — sen veren taraftasın (I lend you my pen).
- 'affect' mi 'effect' mi fiildir, nasıl hatırlarsın?affect fiildir (A = Action); effect isimdir (E = End result).
- 'The dog wagged ___ tail.' — its mi it's mi? Neden?its — iyelik (onun kuyruğu), kesme işareti almaz. 'it is tail' anlamsız olurdu.
- Bir parti keyifliydi ama seni güldürmedi. 'fun' mu 'funny' mi?fun — keyif veren ama mutlaka güldürmeyen bir şey 'fun'dır; 'funny' güldüren ya da tuhaf demektir.
- 'İzmir'den Van'a gidiş 20 saat sürdü.' cümlesinde travel/trip/journey'den hangisi doğal?journey — bir yerden bir yere gidişin süresi/süreci vurgulanıyor (The journey took 20 hours).
The questions below check not rule memorisation but meaning. Answer in your own sentences, then look at the solutions.
concept check Answer by thinking about the meaning.
- What is the basic grammatical difference between 'say' and 'tell'?'tell' usually wants a person (an object) right after it (tell me); 'say' does not, and 'to' is needed to state the person (say to me).
- You give your pen to a person. 'lend' or 'borrow'?lend — you are the giving party (I lend you my pen).
- Which is a verb, 'affect' or 'effect', and how do you remember?affect is the verb (A = Action); effect is the noun (E = End result).
- 'The dog wagged ___ tail.' — its or it's? Why?its — possessive (its tail), takes no apostrophe. 'it is tail' would be meaningless.
- A party was enjoyable but didn't make you laugh. 'fun' or 'funny'?fun — something enjoyable but not necessarily amusing is 'fun'; 'funny' means amusing or strange.
- In the sentence 'Going from Izmir to Van took 20 hours', which of travel/trip/journey is natural?journey — the duration/process of going from one place to another is emphasised (The journey took 20 hours).
boşluk doldurma Doğru kelimeyi seç (make/do, say/tell, lend/borrow, affect/effect, its/it's, fun/funny, travel/trip/journey).
- Don't forget to ___ your homework.do
- She ___ me that the shop was closed.told
- Can I ___ your umbrella? It's raining.borrow
- Too much sugar can ___ your mood.affect
- The cat licked ___ paws.its
- We had so much ___ at the fair.fun
- The ___ from London to Tokyo is very long.journey (kabul: flight)
- I need to ___ a decision by tomorrow.make
- ___ going to be a great day!It's
- He went on a business ___ to Paris.trip
hata düzeltme Cümledeki hatayı bul ve düzelt.
- She said me a funny story.She told me a funny story. (say → tell, kişi var)
- Can you borrow me some money?Can you lend me some money? (sen alan değil veren istiyorsun)
- Smoking effects your lungs.Smoking affects your lungs. (fiil gerekli → affect)
- The company changed it's logo.The company changed its logo. (iyelik → its)
- The trip to the airport took two hours.The journey to the airport took two hours. (süre/süreç → journey; 'trip' de kabul edilebilir ama 'journey' daha doğal)
- We did a party for her birthday.We had a party for her birthday. (parti 'have' ile)
çeviri (TR→EN) Türkçeyi doğru kelime çiftiyle İngilizceye çevir.
- Bana gerçeği söyle.Tell me the truth.
- Kalemini bana ödünç verir misin?Can you lend me your pen?
- Yağmur planlarımızı etkiledi.The rain affected our plans.
- Roma'ya güzel bir gezi yaptık.We went on a nice trip to Rome.
- Bu şaka çok komik.This joke is very funny.
- Bir karar vermem gerekiyor.I need to make a decision.
sıralama Kelimeleri doğru sırayla dizerek cümle kur.
- me / she / a / told / secretShe told me a secret.
- lend / can / your / me / you / bike / ?Can you lend me your bike?
- an / had / it / on / effect / sales / bigIt had a big effect on sales.
- was / journey / the / long / veryThe journey was very long.
gap fill Choose the correct word (make/do, say/tell, lend/borrow, affect/effect, its/it's, fun/funny, travel/trip/journey).
- Don't forget to ___ your homework.do
- She ___ me that the shop was closed.told
- Can I ___ your umbrella? It's raining.borrow
- Too much sugar can ___ your mood.affect
- The cat licked ___ paws.its
- We had so much ___ at the fair.fun
- The ___ from London to Tokyo is very long.journey (accept: flight)
- I need to ___ a decision by tomorrow.make
- ___ going to be a great day!It's
- He went on a business ___ to Paris.trip
error correction Find the mistake in the sentence and correct it.
- She said me a funny story.She told me a funny story. (say → tell, a person is present)
- Can you borrow me some money?Can you lend me some money? (you're asking someone to give, not to take)
- Smoking effects your lungs.Smoking affects your lungs. (a verb is needed → affect)
- The company changed it's logo.The company changed its logo. (possessive → its)
- The trip to the airport took two hours.The journey to the airport took two hours. (duration/process → journey; 'trip' is also acceptable but 'journey' is more natural)
- We did a party for her birthday.We had a party for her birthday. (a party goes with 'have')
translation (TR→EN) Translate the Turkish into English with the correct word pair.
- Bana gerçeği söyle.Tell me the truth.
- Kalemini bana ödünç verir misin?Can you lend me your pen?
- Yağmur planlarımızı etkiledi.The rain affected our plans.
- Roma'ya güzel bir gezi yaptık.We went on a nice trip to Rome.
- Bu şaka çok komik.This joke is very funny.
- Bir karar vermem gerekiyor.I need to make a decision.
ordering Put the words in the correct order to build a sentence.
- me / she / a / told / secretShe told me a secret.
- lend / can / your / me / you / bike / ?Can you lend me your bike?
- an / had / it / on / effect / sales / bigIt had a big effect on sales.
- was / journey / the / long / veryThe journey was very long.
Görev: Yaptığın gerçek ya da hayalî bir seyahati anlatan 8-10 cümlelik bir paragraf yaz. Amaç, karıştırılan kelimeleri doğru kullanmak.
Rehber sorular: Nereye trip yaptın? Journey ne kadar sürdü? Kimden bir şey borrow ettin ya da kime lend ettin? Fun muydu? En funny an neydi? Hava planlarını affect etti mi, ne effect yarattı? Dönünce ailene ne said/told?
Kontrol listesi
Yazdıktan sonra şunları işaretle: (1) her 'tell'in bir kişisi var mı? (2) lend/borrow yönü doğru mu? (3) affect fiil, effect isim mi? (4) its/it's kesme doğru mu? (5) trip/journey/travel yerinde mi?
örnek cevap Aşağıda örnek bir cevap var; kendi paragrafınla karşılaştır.
- Örnek cevabı gösterLast month I went on a trip to Antalya with my friends. The journey by bus took about eight hours, which was tiring, but it was so much fun. I forgot my headphones, so my friend lent me hers, and I borrowed a beach towel from the hotel. The hot weather didn't affect our mood at all; in fact, the sunshine had a great effect on us. Our guide was really funny and told us many stories about the old city. Every street had its own charm. When I got home, I told my family it's one of the best trips I've ever taken.
Task: Write a paragraph of 8-10 sentences describing a real or imaginary trip you took. The goal is to use the confusable words correctly.
Guide questions: Where did you take a trip? How long did the journey take? Who did you borrow something from, or who did you lend to? Was it fun? What was the funnyest moment? Did it affect your plans, what effect did it have? What did you say/tell your family when you got back?
Checklist
After writing, check these: (1) does every 'tell' have a person? (2) is the lend/borrow direction correct? (3) is affect a verb, effect a noun? (4) is the its/it's apostrophe correct? (5) are trip/journey/travel in the right place?
sample answer Below is a sample answer; compare it with your own paragraph.
- Show the sample answerLast month I went on a trip to Antalya with my friends. The journey by bus took about eight hours, which was tiring, but it was so much fun. I forgot my headphones, so my friend lent me hers, and I borrowed a beach towel from the hotel. The hot weather didn't affect our mood at all; in fact, the sunshine had a great effect on us. Our guide was really funny and told us many stories about the old city. Every street had its own charm. When I got home, I told my family it's one of the best trips I've ever taken.
Nereden başlanmalı?
En yüksek getirili çiftlerle başla: say/tell ve make/do günlük konuşmada en sık karıştırılanlardır. Önce say/tell'in dilbilgisi farkını (tell + kişi) net oturt; make/do'yu ise kural yerine kalıp listeleriyle (Eş Dizimler (Collocations)) öğret çünkü tam kural yoktur.
Kavram kontrolü için tercüme yaptırma; bunun yerine "Bu cümlede kim veriyor kim alıyor?" (lend/borrow), "Bu bir fiil mi isim mi?" (affect/effect) gibi ayırıcı sorular sor. Öğrenci doğru kelimeyi kuralı ezberleyerek değil, doğru soruyu sorarak bulmalı.
Etkinlik önerisi: "Odd one out" oyunu — tahtaya karışık cümleler yaz (bazıları hatalı), öğrenciler hatalıyı bulup düzeltsin ve nedenini tam cümleyle açıklasın. Bir başka etkinlik: kartlarda Türkçe cümleler ('Bana söyledi', 'Ödünç ver', 'Bir karar ver'), öğrenciler doğru İngilizce çifti seçsin. affect/effect ve its/it's için kısa dikte pratiği çok işe yarar çünkü bunlar yazı hatalarıdır.
En yaygın tek hata
Tüm gruplarda bir numaralı hata 'say me' (doğrusu 'tell me') ve 'borrow me' (doğrusu 'lend me')dir — ikisi de Türkçeden birebir çeviriden doğar. Bu ikisini erken ve tekrar tekrar düzeltmek en büyük ilerlemeyi sağlar.
Where to start?
Start with the highest-yield pairs: say/tell and make/do are the most commonly confused in everyday speech. First firmly establish the grammatical difference of say/tell (tell + person); teach make/do with lists of fixed phrases (Collocations) rather than a rule, because there is no exact rule.
For concept checking, don't have them translate; instead ask distinguishing questions like 'Who is giving and who is receiving in this sentence?' (lend/borrow), 'Is this a verb or a noun?' (affect/effect). The student should find the right word by asking the right question, not by memorising a rule.
Activity idea: an 'Odd one out' game — write mixed sentences on the board (some with errors), have students find and fix the wrong one and explain the reason in a full sentence. Another activity: cards with Turkish sentences ('Bana söyledi', 'Ödünç ver', 'Bir karar ver'), and students choose the correct English pair. For affect/effect and its/it's, short dictation practice works very well because these are writing errors.
The single most common mistake
In all groups the number-one mistake is 'say me' (correctly 'tell me') and 'borrow me' (correctly 'lend me') — both come from a word-for-word translation of Turkish. Correcting these two early and repeatedly brings the biggest progress.
- make yeni bir şey üretir, do bir görevi yapar — emin değilsen kalıba bak (Eş Dizimler (Collocations)).
- tell genelde bir kişi (nesne) ister (tell me); say istemez (say to me).
- lend = ödünç vermek (veren sen), borrow = ödünç almak (alan sen, from ile).
- affect fiildir (A→Action), effect isimdir (E→End result); effect'in nadir fiil hâli = gerçekleştirmek.
- its iyelik (kesme yok), it's = it is/it has (kesme var) — 'it is' diyebiliyorsan it's.
- fun keyif verir, funny güldürür ya da tuhaftır.
- travel genel kavram, trip belirli (kısa) gezi, journey bir yerden bir yere gidiş süreci.
- Türkçeden birebir çeviri bu kelimelerde neredeyse hep yanlış seçtirir — kelimeyi değil işlevini düşün.
- İpucu kelimeleri (from, an ... on, own...) yardımcı olur ama garanti değildir; anlamı doğrula.
- Sonraki adım: kelime türetme kuralları için Ön Ekler ve Son Ekler.
- make produces something new, do performs a task — if unsure, look at the pattern (Collocations).
- tell usually wants a person (an object) (tell me); say does not (say to me).
- lend = to lend (you give), borrow = to borrow (you take, with from).
- affect is a verb (A→Action), effect is a noun (E→End result); the rare verb form of effect = to bring about.
- its possessive (no apostrophe), it's = it is/it has (with apostrophe) — if you can say 'it is', it's.
- fun is enjoyable, funny is amusing or strange.
- travel the general concept, trip a specific (short) outing, journey the process of going from one place to another.
- A word-for-word translation from Turkish almost always makes you pick wrong with these words — think about the function, not the word.
- Clue words (from, an ... on, own...) help but are not a guarantee; confirm the meaning.
- Next step: for word-formation rules, Prefixes and Suffixes.