Diyagram / Akış Şeması Etiketleme (Diagram & Flow-chart Labelling) — IELTS Konu Anlatımı

Diyagram / Akış Şeması Etiketleme, sana bir görsel verir ve üzerindeki numaralı boşlukları pasajdaki kelimelerle doldurmanı ister. Görsel iki türden biridir:

Akış şeması (flow-chart): Bir sürecin adımlarını oklarla (→) sırayla gösterir. Örneğin su arıtma, kâğıt/cam üretimi, geri dönüşüm, fotosentez.
Diyagram (diagram): Bir cihazın, makinenin ya da doğal bir yapının bölümlerini etiketler. Örneğin bir barajın kesiti, bir böceğin anatomisi, bir güneş paneli.

Her iki türde de cevaplar doğrudan pasajdan alınır. Kendi kelimenle yazamazsın, eş anlamlı kullanamazsın; metindeki kelimeyi aynen kopyalarsın. Talimatta belirtilen kelime sınırına (çoğunlukla ONE WORD veya NO MORE THAN TWO WORDS) uymak zorunludur.

Önemli fark: Bu soru tipi neredeyse her zaman tek bir süreç/yapı paragrafına dayanır. Yani tüm cevapları pasajın belirli bir bölümünde, üstelik çoğu zaman diyagramdaki sırayla bulursun. Bu yüzden bütün pasajı taramana gerek kalmaz; doğru paragrafı bulduğunda iş büyük ölçüde biter.

Bu soru tipi, görseli okuma ile metni okumayı birleştirir: hem okun/yapının mantığını hem de metnin dilini eşleştirmen gerekir.

Neden puan kazandırır? Diyagram etiketleme, True/False/Not Given veya Matching Headings gibi soyut tiplerden farklı olarak somuttur: cevap pasajda birebir yazılıdır, çıkarım (inference) gerektirmez ve sıralı ilerler. Bu yüzden zaman baskısı altında bile güvenilir puan kaynağıdır. Öğrencilerin puan kaybettiği tek yer genellikle görseli metinle yanlış hizalamak veya kelime sınırını atlamaktır — ki bu sayfanın amacı tam olarak bu iki riski ortadan kaldırmaktır.

Nerede karşına çıkar? IELTS Academic Reading'in özellikle bilim, teknoloji ve doğa konulu pasajlarında sık görülür: bir enerji santralinin çalışması, bir hayvanın yaşam döngüsü, bir malzemenin üretim hattı ya da bir organın işleyişi gibi. Genel Eğitim (General Training) modülünde daha nadirdir ama Academic'te neredeyse her denemede bir varyantına rastlarsın.

Diagram / Flow-chart Labelling gives you a visual and asks you to fill in the numbered blanks with words from the passage. The visual is one of two types:

Flow-chart: Shows the steps of a process with arrows (→) in order. For example, water purification, paper/glass production, recycling, photosynthesis.
Diagram: Labels the parts of a device, machine, or natural structure. For example, a cross-section of a dam, the anatomy of an insect, a solar panel.

In both types, the answers are taken directly from the passage. You cannot write in your own words, nor can you use synonyms; you copy the word exactly from the text. It is mandatory to comply with the word limit specified in the instructions (usually ONE WORD or NO MORE THAN TWO WORDS).

Important difference: This question type is almost always based on a single process/structure paragraph. This means you will find all the answers in a specific section of the passage, and most of the time in the order of the diagram. Therefore, you do not need to scan the entire passage; once you find the correct paragraph, the job is largely done.

This question type combines reading the visual with reading the text: you need to match both the logic of the visual/structure and the language of the text.

Why does it earn points? Diagram labelling is concrete, unlike abstract types such as True/False/Not Given or Matching Headings: the answer is written verbatim in the passage, does not require inference, and progresses sequentially. Therefore, it is a reliable source of points even under time pressure. The only place where students usually lose points is by misaligning the visual with the text or skipping the word limit — which is exactly what this page aims to eliminate.

Where do you encounter it? It is frequently seen in passages of IELTS Academic Reading, especially on topics related to science, technology, and nature: such as the operation of a power plant, the life cycle of an animal, a material's production line, or the functioning of an organ. It is rarer in the General Training module, but you will encounter a variant of it in almost every Academic test.

Aşağıdaki sırayı takip edersen hem hız kazanır hem de kelime-sınırı hatalarından kurtulursun.

Talimatı ve kelime sınırını oku. NO MORE THAN TWO WORDS AND/OR A NUMBER gibi ifadeyi not al. Sınırı aşan cevap, doğru olsa bile puan alamaz.
Diyagramı/şemayı incele. Başlığa bak (ne süreci?), okların yönünü izle, boşlukların nerede olduğunu ve etrafındaki verilen kelimeleri gör. Bu verilen kelimeler pasajda seni doğru yere götürür.
Pasajda süreci anlatan bölümü bul. Diyagram başlığındaki veya boşluk çevresindeki anahtar kelimeleri (örn. filter, heat, collect) pasajda tara. Cevaplar genelde ardışık cümlelerde toplanır.
Akış yönünü (sırayı) izle. Sıra bağlaçlarını yakala: first, then, next, after that, subsequently, finally. Bu sözcükler diyagramdaki okla birebir örtüşür; adımı karıştırmanı önler.
Her boşluğa kelimeyi aynen al. Pasajdaki ilgili isim/fiil öbeğini değiştirmeden kopyala. Yazım hatası yapma; yanlış yazım cevabı geçersiz kılar.
Kelime sayısını say ve dilbilgisini kontrol et. Boşluğa yazdığın ifade sınıra uyuyor mu? Cümle/etiket dilbilgisel olarak oturuyor mu (tekil/çoğul, isim mi fiil mi)?

Zaman ipucu: Boşlukların diyagramda numaralanış sırası, pasajdaki geçiş sırasıyla neredeyse her zaman aynıdır. Bir cevabı bulduğun cümleden sonrasını okumaya devam et; bir sonraki cevap büyük ihtimalle hemen ardından gelir.

Diyagramdaki her adım/etiket, pasajda genellikle bir fiil öbeği ile ifade edilir. İşin özü, görseldeki kutuyu metindeki eylemle eşleştirmektir. Aşağıdaki tablo, sık görülen süreç ifadelerinin diyagram adımına nasıl karşılık geldiğini gösterir.

Pasajdaki süreç ifadesi (process expression)	Diyagram adımı olarak anlamı
is heated / is warmed	Isıtma aşaması (girdinin sıcaklığının yükseltildiği kutu)
passes through / flows into	Bir sonraki bölüme geçiş / aktarım oku
is filtered / is passed through a filter	Filtreleme / süzme aşaması
is collected / is gathered	Toplama aşaması (ürünün biriktirildiği kutu)
is stored / is held in a tank	Depolama aşaması
is removed / is separated	Ayrıştırma / atık uzaklaştırma aşaması
is converted into / turns into	Dönüşüm aşaması (bir maddenin başka bir maddeye dönüştüğü kutu)

Bu ifadeleri tanımak, doğru boşluğu doğru cümleyle eşlemeni sağlar. Örneğin diyagramda bir kutudan diğerine giden ok görürsen, pasajda passes through veya flows into ifadesini ararsın.

Sıra sözcüklerinin rolü. Akış şemasındaki oklar, pasajda çoğu zaman zaman/sıra bağlaçlarıyla temsil edilir. Bunlar adımların hangi sırayla geldiğini kesinleştirir:

Başlangıç: First, To begin with, Initially
Devam: Then, Next, After that, Subsequently, Once ... is done
Eşzamanlılık: Meanwhile, At the same time, As
Bitiş: Finally, Lastly, In the end

Püf noktası: Edilgen çatı (passive voice: is heated, is collected) süreç anlatımının imzasıdır. Pasajda edilgen fiillerin yoğunlaştığı paragraf, neredeyse kesin olarak diyagramın kaynağıdır.

Adlandırma kalıbına dikkat et. Süreç pasajları çoğu zaman bir aşamayı önce tarif eder, sonra ona bir isim verir. Bu kalıbı tanımak, tek kelimelik terim cevaplarını hızlıca yakalamanı sağlar:

... This stage is known as sedimentation. (Bu aşama ... olarak bilinir.)
... a process (which is) called filtration. (... adı verilen bir işlem.)
... a step engineers refer to as disinfection. (mühendislerin ... dediği bir adım.)

Diyagramda bir kutunun altında boş bir etiket görürsen ve pasajda is known as / called / referred to as ifadeleri geçiyorsa, aradığın terim büyük olasılıkla hemen o ifadenin ardındaki kelimedir.

Görseli önce oku, sonra metne git. Boşluğun etrafındaki verilen kelimeler (girdi/çıktı adları, komşu kutu etiketleri) senin arama anahtarındır. Diyagramı anlamadan pasaja dalarsan doğru cümleyi bulman zorlaşır; önce görselin mantığını kur, sonra o mantığı metinde ara.

Each step/label in the diagram is usually expressed in the passage with a verb phrase. The essence is to match the box in the visual with the action in the text. The table below shows how commonly seen process expressions correspond to the diagram step.

Process expression in the passage (process expression)	Meaning as a diagram step
is heated / is warmed	Heating stage (the box where the input's temperature is raised)
passes through / flows into	Transition to the next section / flow arrow
is filtered / is passed through a filter	Filtering stage
is collected / is gathered	Collection stage (the box where the product is accumulated)
is stored / is held in a tank	Storage stage
is removed / is separated	Separation / waste removal stage
is converted into / turns into	Conversion stage (the box where one substance is converted into another)

Recognizing these expressions allows you to match the correct blank with the correct sentence. For example, if you see an arrow going from one box to another in the diagram, you will look for the expression passes through or flows into in the passage.

The role of sequence words. The arrows in the flow chart are often represented in the passage with time/sequence conjunctions. These clarify the order in which the steps come:

Beginning: First, To begin with, Initially
Continuation: Then, Next, After that, Subsequently, Once ... is done
Simultaneity: Meanwhile, At the same time, As
End: Finally, Lastly, In the end

Tip: The passive voice (passive voice: is heated, is collected) is the signature of process narration. The paragraph in the passage where passive verbs are concentrated is almost certainly the source of the diagram.

Pay attention to the naming pattern. Process passages often describe a stage first and then give it a name. Recognizing this pattern allows you to quickly catch one-word term answers:

... This stage is known as sedimentation. (... is known as ...)
... a process (which is) called filtration. (... is called ...)
... a step engineers refer to as disinfection. (... referred to as ...)

If you see a blank label under a box in the diagram and the passage contains expressions like is known as / called / referred to as, the term you are looking for is likely the word immediately following that expression.

Read the visual first, then go to the text. The given words around the blank (input/output names, neighboring box labels) are your search keys. If you dive into the passage without understanding the diagram, it will be harder to find the correct sentence; first, establish the logic of the visual, then search for that logic in the text.

Aşağıda bir su arıtma sürecini anlatan akademik bir pasaj parçası ve buna dayalı bir akış şeması var. Önce pasajı, sonra şemayı, en sonda da adım adım çözümü oku.

Pasaj.

In a modern treatment plant, raw water from the river is first pumped into a large tank, where it is left to stand so that heavy particles settle to the bottom. This initial stage is known as sedimentation. The clearer water above is then passed through a bed of fine sand, which traps the smaller impurities that remain; this process is called filtration. After the water has been filtered, a small amount of chlorine is added to kill any harmful bacteria — a step engineers refer to as disinfection. The purified water is finally collected in a covered reservoir before it is distributed to homes through underground pipes.

Akış şeması (boşlukları doldur — ONE WORD ONLY):

Raw water pumped into tank → Stage 1: heavy particles settle (this stage = 1 ________) → Stage 2: water passes through 2 ________ to trap impurities (= filtration) → Stage 3: 3 ________ is added to kill bacteria (= disinfection) → Stage 4: purified water 4 ________ in a covered reservoir → distributed to homes

Çözüm. Diyagram bir süreç anlatıyor ve boşluklar pasajdaki sırayla ilerliyor. Talimat ONE WORD ONLY dediği için her cevap tek kelime olmalı.

1) sedimentation Şemada birinci aşama “ağır parçacıklar dibe çöker” olarak tanımlanıyor. Pasajda karşılığı: “heavy particles settle to the bottom. This initial stage is known as sedimentation.” Yani ilk aşamanın adı sedimentation. Tek kelime, aynen kopyalandı.

2) sand Şemada ikinci aşamada su, kalıntıları tutmak için bir şeyin içinden geçiyor. Pasaj: “passed through a bed of fine sand, which traps the smaller impurities.” Suyun içinden geçtiği malzeme sand (kum). Sınır tek kelime olduğu için fine sand değil, sadece sand yazılır.

3) chlorine Üçüncü aşamada bakterileri öldürmek için bir madde ekleniyor. Pasaj: “a small amount of chlorine is added to kill any harmful bacteria.” Eklenen madde chlorine. Sıra bağlacı After the water has been filtered bize bu adımın filtrasyondan sonra geldiğini doğruluyor.

4) collected Son aşamada arıtılmış su kapalı bir depoda toplanıyor. Pasaj: “The purified water is finally collected in a covered reservoir.” Boşluk bir fiil istiyor; finally sözcüğü bunun son adım olduğunu gösteriyor. Cevap collected.

Dikkat: 2. boşlukta akış yönü ve kelime sınırı birlikte çalışır. Metinde fine sand geçse de ONE WORD ONLY kuralı yalnızca sand yazmanı gerektirir. Sıra bağlaçları (first, then, after, finally) ise dört cevabın doğru adımlara oturmasını sağladı.

Below is an academic passage describing a water purification process and a flowchart based on it. First, read the passage, then the chart, and finally the step-by-step solution.

Passage.

In a modern treatment plant, raw water from the river is first pumped into a large tank, where it is left to stand so that heavy particles settle to the bottom. This initial stage is known as sedimentation. The clearer water above is then passed through a bed of fine sand, which traps the smaller impurities that remain; this process is called filtration. After the water has been filtered, a small amount of chlorine is added to kill any harmful bacteria — a step engineers refer to as disinfection. The purified water is finally collected in a covered reservoir before it is distributed to homes through underground pipes.

Flowchart (fill in the blanks — ONE WORD ONLY):

Raw water pumped into tank → Stage 1: heavy particles settle (this stage = 1 ________) → Stage 2: water passes through 2 ________ to trap impurities (= filtration) → Stage 3: 3 ________ is added to kill bacteria (= disinfection) → Stage 4: purified water 4 ________ in a covered reservoir → distributed to homes

Solution. The diagram describes a process, and the blanks progress in the order of the passage. Since the instruction says ONE WORD ONLY, each answer must be a single word.

1) sedimentation The first stage in the diagram is defined as “heavy particles settle.” The corresponding part in the passage is: “heavy particles settle to the bottom. This initial stage is known as sedimentation.” Therefore, the name of the first stage is sedimentation. One word, copied exactly.

2) sand In the second stage of the diagram, water passes through something to trap the residues. The passage states: “passed through a bed of fine sand, which traps the smaller impurities.” The material through which the water passes is sand. Since the limit is one word, fine sand is not written, only sand is written.

3) chlorine In the third stage, a substance is added to kill bacteria. The passage states: “a small amount of chlorine is added to kill any harmful bacteria.” The substance added is chlorine. The sequence conjunction After the water has been filtered confirms that this step comes after filtration.

4) collected In the final stage, the purified water is collected in a covered reservoir. The passage states: “The purified water is finally collected in a covered reservoir.” The blank requires a verb; the word finally indicates that this is the last step. The answer is collected.

Note: In the second blank, the flow direction and word limit work together. Although fine sand appears in the text, the ONE WORD ONLY rule requires you to write only sand. The sequence conjunctions (first, then, after, finally) ensured that the four answers fit the correct steps.

1. Akış yönünü karıştırmak. Bir sonraki adımın kelimesini bir önceki boşluğa yazmak en yaygın hatadır. Okun yönünü ve sıra bağlaçlarını (then, after that, finally) mutlaka takip et. Diyagramdaki numara sırası ile pasajdaki cümle sırası genelde birebir örtüşür.

2. Kelime sınırını aşmak. ONE WORD ONLY denmişken fine sand yazmak; TWO WORDS sınırında üç kelime yazmak cevabı geçersiz kılar. Cevabı yazdıktan sonra kelimeleri tek tek say. Tireli kelimeler (well-known) tek kelime sayılır; ayrı yazılanlar ayrı sayılır.

3. Kelimeyi değiştirmek / eş anlamlı yazmak. Pasajda chlorine geçiyorsa chemical ya da kendi kelimenle yazamazsın. Cevap pasajdaki kelimeyle birebir aynı olmalı. Ayrıca yazım hatası yapma; yanlış yazılmış doğru kelime puan getirmez.

4. Verilen etiket kelimelerini görmezden gelmek. Diyagramda zaten yazılı olan kelimeler (örn. filtration, disinfection) pasajdaki yerini bulmanı sağlayan pusuladır. Onları atlarsan yanlış paragrafta zaman kaybedersin.

5. Dilbilgisi uyumunu ihmal etmek. Boşluk isim mi, fiil mi istiyor? Tekil mi çoğul mu? “is added” yapısı isim; “water is ________” yapısı çoğu zaman fiil (geçmiş ortaç) ister. Uyumsuz kelime yanlış cevabın işaretidir.

Çözmeden önce ve sonra kendine sor: Aşağıdaki adımları sırayla uygularsan bu soru tipinde neredeyse tam puan alırsın.

Kelime sınırını okudum ve not aldım mı? (ONE WORD / TWO WORDS)
Diyagramın başlığını ve okların yönünü anladım mı?
Verilen etiket kelimelerini kullanarak pasajdaki doğru paragrafı buldum mu?
Süreç bağlaçlarını (first, then, next, after, finally) izleyerek adımları sıraladım mı?
Her cevabı pasajdan aynen kopyaladım mı, eş anlamlıya çevirmedim mi?
Her cevabın kelime sayısı sınıra uyuyor mu? Saydım mı?
Yazım ve dilbilgisi (tekil/çoğul, isim/fiil) doğru mu?
Cevapları diyagram numarası sırasında, doğru kutulara yazdım mı?

Son söz: Diyagram etiketleme, IELTS Reading'de en çok puan kazandıran tiplerden biridir; çünkü cevap metinde birebir vardır ve sıra bellidir. Akış yönünü izle, kelimeyi aynen al, sınırı say — üçünü birden yaparsan bu bölümü kaybetmezsin.